جلسه ۱۴

... روایاتی در این زمینه هم بود که در باب مقدمات عبادات اگر در نظرتان باشد ما این مسائل را عرض کردیم که در مقدمات عبادات هم بعضی از روایات دلالت بر این مسئله داشت. 

حالا مشکل ما در اینجا این است که چطور این مسئله با روایات ٩ سال و ١٢ سال و اینها می‌سازد؟ چون در باب حد یک مطلبی که هست این است که حد باید تعلق بگیرد به شخصی که آن شخص در حال تمامیت عقل باشد. اگر فرض کنید یک مجنونی- خب در روایات داریم دیگر، محمد بن محمد مفید در ارشاد می فرماید که: اَنّ مجنونة فَجَرَ بها رجُلٌ و قامت البیّنة علیها فَاَمَرَ عمر بجلدها الحد فمَرَّ بها علیٌ امیرالمؤمنین فقالَ ما بالٌ مجنونة آل فلانٍ تُقتل فقیل اِن الرجلَّ فَجَرَ بها فَهرَبَ و قامت البینة علیها فَاَمَرَ عُمَرُ بجلدها فقالَ علیٌّ ردّوها اِلیه و قولوا له اما علمت اَنَّ هذه المجنونة آل فلان و اَنّ النبیَّ صلی اللَه علیه و آله و سلم قالَ رُفعَ القَلَم عن المجنون حتی یفیق و انّها مغلوبة علی عقلها و نفسها ... این باید در عقل باشد یعنی بایستی که موقعیت را ادراک بکند.

و روایت دیگری که داریم لا حدّ علی مجنون حتّی یفیق و لا علی صبیٍ حتّی یدرک و لا علی النائم حتّی یستیقظ، این دلالت بر این مسئله دارد که عقل در اینجا شرط است. 

سؤال: اینی که سنش ٩ سال است و شخص مجنون...

جواب: منظورم این است که نه اینکه این حالا دیوانه است اما این که این صبیّ است و این صبی هم ملحق به مجنون است دیگر. شما در اینجا مگر ندارید و لا علی صبیٍ حتی یدرک؟ این سیاقی که در اینجا دارد لا حدّ علی مجنون حتّی یفیق و لا علی صبیٍ حتّی یدرک و لا علی النائم حتی یستیقظ یعنی چه؟ یعنی این سه تا اگر یک کاری را انجام دادند، عقل ندارند. آدم نائم عقل ندارد، بچه هم عقل ندارد، دیوانه هم عقل ندارد، هیچ کدام اینها عقل ندارند. عقل داشتن نه اینکه منظور این است که حالا عقل فارابی و بو علی و یک کسی را داشته باشد! عقل داشته باشند یعنی تشخیص صلاح و فساد را بدهند و تشخیص تبعات مسأله را بدهند. این را ما اسمش را می‌گذاریم ادراک عقل. حالا من از شما سؤال می‌کنم: یک دختر ٩ ساله که این شوهر بکند، این عاقل است؟ یک دختر ٩ ساله الان واقعاً عاقل است؟ شما اسم عقل را چی می‌گذارید؟ این که حتی بدیهیات مسائلش را تشخیص نمی‌دهد، آن وقت چطور فرض کنید که اگر این شرب خمر بکند شما او را بخوابانید و هشتاد ضربه تازیانه بزنید؟! اصلاً این مسئله خیلی مستهجن است و این قضیه قابل استهزاء است.