مرتب سازی:
جلسه ۱۰
4یا روایت سیزده سال را باید قبول کنیم یا پانزده سال را. یا بگوئید سیزده سال مستحب است و پانزده سال واجب است، خب به کدام قرینه؟ به همان دلیلی که ما میگوئیم سیزده سال مستحب است لعل اینکه پانزده سال هم مستحب باشد. سیاق سیاق واحد است نه اینکه حد آخرش دیگر پانزده سال است و دیگر ما قبل آن همه معفوٌ عنه است. این منظور من است که وَجَب علیه الصلاة، این که میگوید وجَبَ علیه الصلاة این وجوب چه هست؟ وجوب یعنی وجوب دیگر. یعنی اگر قرار باشد بر اینکه ما بگوئیم این وجوب در اینجا به معنای استحباب است، استحباب دلیل میخواهد که بعضی آمدند حمل بر استحباب کردند، سیاق سته سنین با سیاق ثلاثة عشر سَنه با سیاق خمسة عشر سنه و با سیاق احتلام واحدٌ، این وجوب صلاة همان است. حالا جالب این جاست که میفرماید فاِن اطاق الصوم وجَبَ علیه الصیام بر او صیام واجب است.
روایت دیگر: و روی فی الصحیح عَن محمد بن مسلم فی الصبی...
سؤال: پس اطاق الصیام باز برای تأئید وجوب است نه استحباب؟
جواب: وجوب است دیگر، بله دیگر. عرض میکنم این در اینجا به معنای وجوب است. من میخواهم اینکه سیاق سیاق واحد است را در اینجا احراز کنم. بعد از اینکه احراز سیاق واحد را کردیم آن وقت باید ببینم این وجوب در اینجا چه معنا دارد؟
سؤال: پس میتواند دو تا معنا داشته باشد، در سته سنوات شما باید در وجوب تصرف کنید...
جواب: ما در همه تصرف میکنیم. ما در همه اصلاً میگوئیم وجوب به معنای لزوم است. وجوب نه به معنای استحباب است نه به معنای وجوب مصطلح، هیچ کدام نیست. وجوب به معنای لازم است، یَلزَمُ علیه، به او لازم است منتهی لزوم مراتب دارد. یَلزَمُ یعنی باید این را به کار بگیرید، باید این را وادار به نماز بکنید، این معنا معنای لزوم است. تَجبُ در اینجا به این معناست و الا مگر برای امام علیه السلام اشکالی دارد که بگوید یستَجبُ لَهُ؟ اشکال ندارد. پس چرا میگوید یَجبُ؟ یعنی آقا این قضیۀ صلاة این است که این بچه مسلمان از وقتی که چیز میفهمد بایستی که نسبت به عبادات و اینها اهتمام داشته باشد. از شش سالگی باید اهتمام داشته باشد. این معنا، معنای وجوب است. هفت سالگی اهتمام أشَد، هشت سالگی أشَد، عشَرَ سنوات اشَد، ثلاث عشر سنوات اشَد، خمس عشر سنوات دیگر مرحلۀ اشَد. این سِیْری است که از لزوم است و الا حضرت...، من دیروز گفتم، گفتم علت اینکه امام علیه السلام در این جا معنای وجوب و معنای لزوم را میخواهد بخاطر این است که مسئله سهل گرفته نشود. اگر حضرت بگوید نه، مستحب است یا هر وقت عقل پیدا بکند مستحب است، طرف دیگر می گوید من تا چهل سالگی هم عقل ندارم. بخاطر اینکه مسئله سفت گرفته بشود و اهتمام به آن داده بشود حضرت در اینجا از اول قضیه را سفت میگیرد و میگوید از شش سالگی باید نماز بخواند.