جلسه ۹

عقاب یعنی همین قدر که مورد سؤال و مورد باز خواست و اینها قرار می گیرد، این را عِقاب می‌گویند. [منتهی] عقاب هم مراتب دارد: 

یک وقتی می‌گویند آقا چرا این کار را کردی؟ حالا می‌گوید ببخشید و این حرفها، می‌گویند خب برو. 

یک وقتی می‌گویند چرا این کار را کردی؟ آقا اعدامش بکنید. عقاب تا عقاب داریم نه اینکه آن عقاب به معنای...!

و دلیل بر این مطلب این است که در این جا عقل به صلاة ملاک قرار داده شده و امّا در روایت دیگر که حَسنۀ حَلبی عَن ابی عبداللَه علیه السلام است، قال اِنّا نَأمُرُ صبیاننا بصلاة اذا کانوا بنوا خمس سنین فأمروا صبیانکم بصلاة اذا کانوا بنی سبع سنین و نحن نأمر صبیاننا بالصومِ اذا کانوا سبع سنین بما اطاقوا من صیام الیوم و ان کان الی نصف النهار او اکثر من ذلک او اقل فإذا غلبهم العطش و ؟ افطروا حتی یتعود الصوم و یطیقوا و أمُروا صبیانکم اذا کانوا بنوا تسعه سنین بالصوم ما استطاعوا من صیام الیوم فإذا غلبهم العطش اَفطروا. در اینجا این روایت دلیل بر این است که در روایت بالا که یَجبُ آمده است یجب به معنای الزام است نه اینکه به معنای وجوب اصطلاحی باشد چون حضرت در این جا می‌فرماید که ما امر می‌کنیم وقتی که پنج ساله هستند نماز بخوانند شما در هفت سالگی بگویید نماز بخوانند، خب حالا در اینجا حضرت می‌گوید شش ساله، اذا عقل الصلاة، از یک طرف این شش سال را در آن جا گفته‌اند، از یک طرف در اینجا امر به صلاة را در هفت ساله کرده، معلوم می‌شود که اصلاً حد در این جا مطرح نیست. حضرت یک جا گفته نه سال، یک جا گفته هفت سال، یک جا گفته شش سال، یک جا گفته در پنج سالگی ما به بچه‌هایمان می‌گوئیم نماز بخوانند، بچۀ امام که عقلش بیشتر از بقیه نیست، بچه‌های امام هم همین هستند دیگر، حالا بچۀ امام یک وقت از اول امام است خب آن[حسابش جداست.] یک وقتی بچه‌های امام همین هستند دیگر، خب پسرهای موسی بن جعفر که با امام رضا علیه السلام مخاصمه کردند اینها هم پسران امام بودند دیگر، فرزندان امام بودند. جعفر کذاب هم فرزند امام بود دیگر نه اینکه حالا چون فرزند امام است این از اول عقلش ضعفین یا اضعاف عقول از عقول بقیۀ دیگر است، حضرت می‌خواهند این را بفرمایند که ما در اجراء تکالیف دینی مُجدّتر از شما هستیم، اصرارمان بیشتر است، در خانواده و محیط داخلی ما تاکید بیشتری داریم بر انجام این مسائل نه اینکه[چون] بچه‌های ما عقلشان بیشتر است[ما در] پنج سالگی می‌گوئیم و[چون] بچه‌های شما عقلشان کمتر است[در] هفت سالگی [بگویید.] نه، منظور این نیست. منظور جریان تأدیب و تمرین است بر اینها.