جلسه ۶

ما دیروز روایاتی که دال بر تمرین هست را عرض کردیم که اِنّا نأمُرُ صبیاننا بالصلاة فی سبع سنین وَ انتُم آمُرُ صبیانکم بصلاة فی تسع سنین، بعد می‌فرماید و اِنّا نأمُرُ صبیاننا بالصوم فی تسع سنین و انتم آمُرُ صبیانکم فی عشر سنین او اثنی عشر سنین. این روایتش بود که در باب تمرین...

تلمیذ: روایات تمرین را مطرح نفرمودید

استاد: دیروز نگفتیم؟ پس شاید فراموش کردیم یا...

این روایتی که هست از امام صادق علیه السلام است که می فرمایند- روایت مربوط به دخترها بود نه پسرها- راجع به صلاة ما دخترهایمان را از پنج سالگی امر می‌کنیم شما از هفت سالگی امر کنید و راجع به صوم ما از هفت سالگی می گوییم شما از نُه سالگی بگویید که اینها دیگر روزه‌هایشان را بگیرند. خب این که راجع به تمرین و اینها بود.

این روایاتی که در اینجا عرض شد من حیث المجموع، بعضی از این روایات مثل روایت علی بن فضل است که اَنَّهُ کتب الی ابالحسن ما حد البلوغ؟ قال: ما اوجب علی المؤمنین الحدود، خب این روایت وقت را، وقت حد در اینجا بیان می‌کند، اگر ما بخواهیم به همین جمع عادی متعارفی که انّ الروایة لیخصص بعضه بعضا یا اینکه یقیدُ و یفسر بعضه بعضا، بخواهیم عمل کنیم لازمه‌اش این است که بگوییم که در روایت محمد بن یحیی الحمران، در اینجا امام علیه السلام احتلام را حدّ برای حدّ معرفی کرده، می‌فرماید که: متی یجبُ علی الغلام ان یؤخذ بالحدود التامَّه و یقام علیه و یوخذ بها قال: اذا خَرَجَ عنه الیتم و اَدَرک فَقُلتُ فلذلک حدُّ یعرف بِه می‌فرماید که، اِذا احتلمَ اَو بلغ خمس عشرة سنه او انبت. در اینجا حضرت حدود را به این وضع و کیفیت بیان کردند و به واسطۀ این روایت، اجمال آن روایت بر طرف می‌شود و همین طور در روایت ابن محبوب عن ابی جعفر قال الجاریة إذا بلغ تسع سنین ذهب عنها الیتم و زوجت و اُقیمت علیها الحدود التامّه لها و علیها در اینجا هم حدّ برای حدود بیان شده است.