جلسه ۴

در مورد شخصی که بالغ است، در عین بالغ و عاقل و امثال ذلک چون استطاعت ندارد برای او حج واجب نیست و نباید برود ولو هشتاد سالش هم بشود. خب نمی‌توانیم بگوئیم در اینجا چون این شخص بالغ است پس تکلیف حج هم برایش آمده. یا همین طور فرض بکنید در مورد مسألۀ خمس چون شخص بالغ است پس بنابراین باید همۀ زندگیش را...، نه نسبت به زندگی که خمس تعلق نمی‌گیرد، نسبت به منافع و امثال ذلک[حکم خمس بار] می‌شود.

منظور من در اینجا این بود که تکالیف، اینها هر کدام موضوعات مختلفی را برای اتیان می‌طلبند. آن موضوعات مختلف شرایطی را که محقق آن موضوع است، بعضی از آن شرایط در خود مکلّف است و بعضی از آن شرایط در اختیار مکلّف نیست بلکه مربوط به جامعه می‌شود، مربوط به خارج از محیط او می‌شود و مربوط به یک شرایط دیگر می‌شود.

حالا این مسأله که این تکالیف شرایط مختلفی را دارند و بر طبق آن شرایط انسان باید تکلیف را انجام بدهد، این مسأله ما را به یک نکتۀ مهمّی می‌رساند و آن این است که در چه مرتبه انسان نسبت به این تکالیف مکلّف می‌شود؟ این مسأله برای ما مهمّ است. با وجود اینکه الان این شخص استعداد جسمانی ندارد، استعداد شرایط ندارد، در یک همچنین مرتبه‌ای تکلیف به این احکام برای انسان چطور حاصل می‌شود؟ این مسأله، مسأله‌ای است که قابل برای بحث است که چطور این شرایط موجب می‌شود که ما به یک نفر مکلّف بگوئیم یا اینکه عدم تحقق این شرایط موجب صحت سلب عنوان مکلّف، از یک فرد می‌شود؟ 

اللَهم صل علی محمد و آل محمد