جلسه ۳

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

بحث راجع به مراتب بلوغ بود در آن آیاتی که می‌شود از آنها استفادۀ تکلیف را کرد و بلوغ نوعی را در هر موردی می‌توانیم استفاده بکنیم، البته آیاتی که در مورد عقل و غیرش است هنوز مانده است و همچنین روایاتی که در این زمینه است.

راجع به حضرت یوسف عرض شد که در آیۀ شریفه دارد که وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذٰلِكَ نَجْزِي اَلْمُحْسِنِينَ ﴿یوسف‌، ٢٢﴾ وقتی که به مرتبۀ اَشد رسید که دیروز عرض شد منظور از اَشُد در آن چه که از خود آیات استنباط می‌شود و همین طور از کلمات لُغَویین، حالا اختلافشان را عرض می‌کنم که به چه جهتی است، این است که به مرتبۀ بلوغ عقلی برسد، مضافاً بر اینکه در روایت صحیح السند از ابوحمزۀ ثمالی، از امام سجاد علیه السلام تصریح شده است که حضرت یوسف مراهق بوده یعنی هنوز به مرحلۀ بلوغ حُلُم نرسیده بوده و به این روایات از این نقطۀ نظر می‌شود اعتماد کرد چون:

اوّلاً روایات روایات تاریخی است. 

ثانیاً اگر در روایتی شخص موثوق باشد و در آن روایت قُیودی ذکر بشود که آن قیود بر حسب طبع ظاهری مورد توجه متکلّم باشد، این دلالت بر صحت استناد روایت به معصوم را می‌کند یا به غیر معصوم، فرق نمی‌کند.

ببینید در اینجا حضرت دارد که اِنَّ یُوسُفَ کانَ مُراهقاً، این قیدی که در اینجا آمده این در اینجا مورد تأکید است که موقعیت حضرت یوسف را بیان کند. جا دارد که فرض کنید که من باب مثال راوی سؤال کند که حضرت یوسف در چه سنی بوده؟ این شخص در چه وضعیتی بوده؟ یعنی وقتی که این قضیه حالا می‌خواهد اتفاق بیفتد با اِمرَاَة العزیز، بالاخره چه سنّی داشته؟ این در چه وضعیتی بوده؟ آن وقت ممکن است یک کسی فرض کنید که بگوید طبع اوّلیۀ قضیه این است که بگوئیم بیست سال بوده، یکی می‌گوید هیجده سال بوده یا فرض کنید که در بعضی از تفاسیر اهل تسنن این است که سی و سه سال بوده! گفتم عجب اِمرائۀ خری بوده! از بچگی تا سی و سه سالگی در خانه‌اش بوده به این کاری نداشته، موقع سی و سه سالگی رفته به سراغش مثل اینکه کم داشته! نه، این طور نبوده است. او خلاصه...!