جلسه ۳

سؤال: کلاً دختری که باکره هست منوط به اجازه است ...

جواب: نه در مورد باکرۀ غیر رشیده، آن نیاز به اجازۀ پدر دارد دیگر

سؤال: غیر رشیده سن آنها حدود چهارده، پانزده سال است

جواب: خب رشیده به چه کسی می‌گویند؟

سؤال: رشیده خب حدود هیجده به بالا

جواب: نه، ببینید ما می‌خواهیم یک امدی را معین کنیم برای اینکه در این امد، دیگر به این رشید می‌گویند. ما نمی‌توانیم...

سؤال: ...؟

جواب: احسنت! نمی توانیم. آن چیست؟ بر حسب غالب می‌آیند تعیین می‌کنند. صحبت در این است که حکمی را که به حسب غالب تعیین می‌کنند این دیگر یک حکم تعبدی نخواهد شد.

ببینید یک وقتی شارع بر حسب غالب می‌آید یک حکمی را یک مبنای غالبی برایش قرار می‌دهد و این حکم را توسعه می‌دهد حتی به موارد غیر غالب. یک وقتی این کار را انجام می‌دهد پس شارع اغلب موارد را در نظر می‌گیرد می‌بیند...، هر قانونی هم همین طور است، در هر مملکتی وقتی که می‌خواهند یک قانونی را تصویب کنند بالاخره در این قانون نقاط استثناء و قِلّه وجود دارد امّا چرا این قانون را تصویب می‌کنند؟ چون همیشه در هر قانونی یک موارد ضعفی هست اگر ما بخواهیم بخاطر آن موارد ضعف، قانون برای جامعه وضع نکنیم جامعه مختل می شود. لذا موارد غالب در اینجا لحاظ می‌شود، این موارد غالب حتی به موارد غیر غالب هم تسرّی پیدا می‌کند، مثل آن احکامی که مربوط به عدّه و امثال ذلک هست، بنابر آن مبنا که ما بگوئیم که مسائلی که مربوط به عده است حکمت است نه علت، موارد غالب موجب می‌شود که حتی در مورد غیر غالب هم ما همان حکم غالب را بکنیم. این بعنوان یک حکم کلّی.

امّا در بعضی از موارد ما می‌بینیم که حکم رفته روی یک عنوانی، حکم اوّلاً بلا اوّل روی عنوان رفته منتهی از باب تطبیق خارجی، رعایت غالب در این جا مدّ نظر گرفته شده. مثلاً در مورد زن حکم رفته روی عنوان رشد، اگر زن و دختر باکره رشد داشته باشد احتیاجی به اجازۀ از پدر ندارد، بعد از امام سؤال می‌کند آقا این است؟ حضرت می‌فرماید: هیجده سال، هیجده سالی که حضرت در اینجا بیان می‌کنند نه به عنوان حکمی که حکم بَتّی و منجّز است که حتی اگر فرض بکنید یک دختر در پانزده سالگی هم رشد داشت این[باید] اجازه بگیرد[چون هیجده ساله نشده، نه، ملاک اولی رشد است نه هیجده سالگی.] حضرت در اینجا برای تسهیل علی العباد، تسهیل علی المکلفین، یک زمانی را و یک امدی را تعیین می‌کنند، تعیین نکند چکار کنند؟ یعنی غالباً دخترهایی که به سن هیجده سال می‌رسند مصالح و مفاسد خودشان را می‌توانند تشخیص بدهند. این در اینجا موجب این نمی‌شود که اگر این رشد در یک دختر دوازده ساله پیدا بشود...،