جلسه ۲

یکی از آیاتی که در اینجا در سورۀ قصص آیۀ ١٤ در مورد حضرت موسی علی نبینا و آله علیه السلام است، در اینجا سورۀ قصص،

سؤال: ….. حَتّٰى إِذٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً…. ﴿الأحقاف‌، ١٥﴾

جواب: نه آن آیۀ دیگر است و مربوط به کل انسان است، این در مورد حضرت موسی است: فَرَدَدْنٰاهُ إِلىٰ أُمِّهِ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهٰا وَ لاٰ تَحْزَنَ وَ لِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اَللّٰهِ حَقٌّ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لاٰ يَعْلَمُونَ ﴿القصص‌، ١٣﴾ و بعد می‌فرماید که وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اِسْتَوىٰ آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذٰلِكَ نَجْزِي اَلْمُحْسِنِينَ ﴿القصص‌، ١٤﴾ وَ دَخَلَ اَلْمَدِينَةَ عَلىٰ حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهٰا فَوَجَدَ فِيهٰا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلاٰنِ هٰذٰا مِنْ شِيعَتِهِ وَ هٰذٰا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغٰاثَهُ اَلَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى اَلَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسىٰ فَقَضىٰ عَلَيْهِ قٰالَ هٰذٰا مِنْ عَمَلِ اَلشَّيْطٰانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ ﴿القصص‌، ١٥﴾ که اینجا آیات مترتب بر یکدیگر است و آن آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً این قبل از رسیدن به مقام رسالت است. چون ببینید اینجا می‌فرماید وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اِسْتَوىٰ آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً ما به او حکم دادیم، حکم چیست؟ حکم، در [مورد دعای حضرت] ابراهیم می‌فرماید که رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّٰالِحِينَ ﴿الشعراء، ٨٣﴾ حکم عبارت است از فصل بین حق و باطل، این معنا، معنای حکم است. حاکم کسی است که بین حق و باطل را فصل خصومت می‌کند. خب قطعاً در اینجا منظور فصل به ؟ احکام ظاهری که نیست، این بین مسائل مبدأ و مسائل معاد، همان طوری که علامۀ طباطبایی در تفسیر این آیه فرموده‌‌اند، حکم در اینجا به معنای ادراک مبانی و معارف مبدأ و معاد است که راه در اینجا برای انسان روشن باشد و انسان از شرک و بت پرستی بیرون بیاید و به توحید در اینجا برسد حالا نه اینکه آن مبانی عالی توحیدی ولی همین قدر بتواند بین حق و باطل فصل کند. در سورۀ حضرت مریم راجع به حضرت یحیی هم می‌فرماید: يٰا يَحْيىٰ خُذِ اَلْكِتٰابَ بِقُوَّةٍ وَ آتَيْنٰاهُ اَلْحُكْمَ صَبِيًّا ﴿مریم‌، ١٢﴾ در صبابت به من حکم داد، حکم یعنی بتوانم در آنجا حق را از باطل تمییز بدهم. در [مورد] حضرت ابراهیم هم دارد که: رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّٰالِحِينَ به من حکم بده.