تبیین حکم ارتداد و شرایط اجرای حد در فقه

خامساً: اینکه ابراز نظر مخالف درصورتی‌که حتی مخالف با ضروریات باشد اگر از روی جهل و عدم غرض و عدم عناد باشد، موجب ارتداد نخواهد شد ولو اینکه آن شخص بر آن مسلک خلاف باقی باشد. در اینجا حکم مرتد بر او صدق نکرده است بلکه در صورتی صدق می‌کند که این شخص عن علمٍ از حکم اوّلیۀ اسلام برگردد و متبدّل به یکی از ادیان دیگر شود. اما اگر شخصی از روی جهل، تربیت غیرصحیح، شبهه و خطا منکر ضروری‌ای از ضروریات دین شد، حکم مرتد بر او بار نمی‌شود.

مباحث مرتد در اینجا به اتمام رسید. إن‌شاءالله بعد از این ما بحث دومی را که شروع می‌کنیم، بحث بلوغ است که بسیار مسئلۀ مهمی است! بلوغ در رجال و بلوغ در نساء هم خیلی بحث مهمی است! مسئلۀ دیگری که إن‌شاءالله بعداً شروع می‌کنیم بحث نجاست کافر است که آیا نجاست کافر نجاست ذاتی است یا نه.

به‌واسطۀ اهمیت این مطالب، بعضی‌ها اصرار بر نشر آنها را دارند. امهات این مباحث را که ما در جلسۀ درسمان مطرح می‌کنیم، ضمائمی هم دارد که من از آن ضمائم نوشته‌هایی دارم ولی چون بحث از جهت درسی بیرون می‌آید و مطالب متفرقه در آن مطرح می‌شود، آنها را نگفته‌ام اما حتی‌المقدور استناد به کلمات بزرگان، استناد به کلمات قوم، استناد به افراد در دنیا، صاحب مکاتب مختلف و مسائل مختلفی که مطرح می‌شوند باید باشد. اگر موقعیتی پیدا شود إن‌شاءالله قصد داریم که اینها را ضمیمه و منتشر کنیم، چون اینها مسائل بسیار مهم و عامُ‌البلوایی می‌باشند.

اللهم صلّ علیٰ محمد و آل محمد