مرتب سازی:
جلسه ۲۱
4یا از ناحیهی عقل باید باشد یا از ناحیهی نبی باید باشد یا از ناحیهی هادی باید باشد، یکی از این دوتا. هادی که میبینیم نیست پس باید نبی باشد البته خب بعد از نبی ممکن است هادی باشد که آن هم باز به مقتضای عدل، خداوند حتماً باید یک هادی را برای این شخص بیاورد یا اینکه اگر او را نیاورد به یک قسمی در بعضی از موارد، منام، غیر منام، ... آن راه صحیح و راه حق را نشان بدهد اگر آن شخص در مقام اطاعت باشد. یعنی با همین دلیل عقلی خداوند ملزم است بر اینکه آن راه هدایت و سعادت را به انسان نشان بدهد.
پس بنابراین این مساله از دو ناحیه مورد بحث قرار گرفت:
یکی اینکه در همین دنیا، کاری به روز قیامت نداریم، در همین دنیا اگر یک شخص در مقام احتجاج و استدلال با خدا بگوید که این استعدادهای در من به چه نحوی به فعلیت میرسد؟ بر خدا لازم است که برای او هادی در آنجا بفرستد. [این] یک.
دوم: چون روز قیامت و روز معاد مسلم است، از این نقطهی نظر اگر قرار بر این باشد که در روز قیامت افراد محشور شوند و احساس کنند به واسطهی آن استعدادها و قوای ملکوتی که خداوند در آنها قرار داده و به واسطهی عدم ارسال رسل و عدم انزال کتب و عدم وجود هادی، اینها قادر بر به فعلیت رساندن آنها نبودند و از نعمات الهی محروم شدند، فَلِلّٰهِ اَلْحُجَّةُ اَلْبٰالِغَةُ در اینجا مورد خدش و قدح واقع میشود. پس برای آن نعماتی که در روز قیامت خداوند مهیا کرده است ما کشف میکنیم که در این دنیا ارسال رسل باید باشد.
یکی اینکه مسالهی عقلی در همین دنیا حجت را تمام میکند بر پروردگار.
یکی هم در مسائل و عقباتی که بعد از موت برای انسان پیدا میشود، در آنجا هم همین است.