بررسی دلالت آیات بر ابراز نظریات مخالف

[خداوند متعال می‌فرماید: «انسان مسلمانی که در طریق صحیح است همۀ اقوال ـ اگرچه تمام این افرادی که این اقوال را می‌گویند مسلمان نباشند و بلکه نصرانی باشند ـ و مسائل را می‌شنود و بهترین اقوال و مسائل را اختیار می‌کند مثلاً در مسئلۀ مادی و دنیایی مهندس به انسان می‌گوید که تو اگر می‌خواهی این ساختمان را بسازی باید به این شکل باشد. در تمام مسائل شما اقوال را جمع می‌کنید و از بین آنها بهترین را اختیار می‌کنید...]

ممکنٌ أن یقولَ هذا المسألةُ العقلائیةُ أن تکونَ بهذا الشّکلِ، أنتم کیف تجیبونَ؟! تقول: هذا مرتدٌ لأنّه کلامٌ مخالفٌ للضّروری؟! لا! لابُدَّ إنّا أن نفهمَ بیانَه و أدلّتَه و حججَه یمکن أن یکونَ بعضُ أدلةٍ صحیحاً، مع أنّ مسألةَ الحجابِ مِن أبدهِ الضّروریات فی الإسلام. بنفسِ إظهارِ هذه العقیدةِ یمکن أن نحکمَ هذا صار مرتدًا؟!

[ممکن است بگوید که این مسئلۀ عقلائیه به این شکل می‌باشد، شما چگونه جواب می‌دهید؟! آیا می‌گویید که این مرتد است چون کلامش مخالف امر ضروری است؟! خیر، ما باید بیان و دلایل و برهان‌هایش را بفهمیم شاید بعضی از دلایلش صحیح باشد، با اینکه مسئلۀ حجاب از بدیهی‌ترین بدیهیات در اسلام است، آیا با نفس اظهار این عقیده می‌توان حکم نمود که این شخص مرتد شده است؟!]

تلمیذ: هذا صحیح ...

[این صحیح است...]

استاد: الآیةُ یقولُ هذا الشخصُ یجوزُ له إظهارُ عقیدةٍ؛ إذا أظهرَ یُمکن أن نحکمَ لارتدادِه أو لا؟! الآیةُ یقولُ مِن إظهارِ عقیدتِه و یحکم إرتدادَه؟!

مثلاً الله تعالی یَنزلُ إلی الأرضِ و إنا نسألُ منه: إذا أظهرَ شخصٌ عقیدتَه کیف تحکمُ علیه؟! تحکُمُ بارتدادِه؟! یقول: لا! إذا علم إن یظهر عقیدةً الله تعالی یعدمُه، أ یظهَرُ عقیدتَه؟! هذا مجنونٌ! لا، أبداً لا یظهرُ! ففی نفسِ هذه المسألةِ الله تعالی جعلنا فی وسعةٍ و فی فسحةٍ.

[آیه می‌فرماید که برای این شخص جایز است که اظهار عقیده کند، آیا وقتی به حکم آیه می‌تواند اظهار عقیده کند، ما می‌توانیم حکم به ارتداد او کنیم یا نمی‌توانیم؟! آیا آیه اجازۀ اظهار عقیده‌اش را می‌دهد و بعد حکم به ارتدادش می‌دهد؟! مثلاً خداوند متعال به زمین فرود می‌آید و ما از او می‌پرسیم: «وقتی شخص عقیده‌اش را اظهار می‌کند چه حکمی بر او می‌کنی؟! آیا حکم به ارتدادش می‌دهی؟!» می‌فرماید: «خیر»، اگر این شخص بداند که در صورت اظهار عقیده‌اش خدا او را معدوم می‌کند آیا اظهار عقیده می‌کند؟! این دیوانه است! خیر، اظهار نمی‌کند. پس در خود این مسئله خداوند ما را در وسعت قرار داده است.]