مرتب سازی:
جلسه ۱۵
8آیۀ دیگری که در اینجا هست خطاب به شیطان است. آیۀ شریفه این است که فَإِذٰا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سٰاجِدِينَ ﴿ص، ٧٢﴾ فَسَجَدَ اَلْمَلاٰئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿ص، ٧٣﴾ إِلاّٰ إِبْلِيسَ اِسْتَكْبَرَ وَ كٰانَ مِنَ اَلْكٰافِرِينَ ﴿ص، ٧٤﴾ قٰالَ يٰا إِبْلِيسُ مٰا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمٰا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ اَلْعٰالِينَ ﴿ص، ٧٥﴾ قٰالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نٰارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ﴿ص، ٧٦﴾ قٰالَ فَاخْرُجْ مِنْهٰا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ ﴿ص، ٧٧﴾ آیه، آیۀ عجیبی است، آیۀ بسیار مهمی است. مطالب مختلفی در این آیه است که به طور خلاصه و مجمل عرض می کنم.
در اینجا خطاب امری به شیطان به سجدۀ بر آدم شده، این مسئلۀ اول. شیطان در اینجا مخالفت میکند فَسَجَدَ اَلْمَلاٰئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿ص، ٧٣﴾ إِلاّٰ إِبْلِيسَ اِسْتَكْبَرَ وَ كٰانَ مِنَ اَلْكٰافِرِينَ شیطان در این جا استکبار میکند و سجده نمیکند. خداوند متعال اول استکبار را به شیطان نسبت میدهد. یعنی تخلّف از این امر به واسطۀ استکبار بود نه تخلّف از این امر به واسطۀ جهل. ببینید اول مسأله را، تخلّف را به استکبار نسبت میدهد. قٰالَ يٰا إِبْلِيسُ مٰا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمٰا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ اَلْعٰالِينَ الآن دو مسئله را خداوند در اینجا مطرح کرده:
یکی مسألۀ عالین را
و یکی هم مسألۀ استکبار را.
در روایات داریم منظور از عالین چهارده معصوم علیهم السلام هستند که مقام اینها مافوق مقام خلق کثرتی است و چون حقیقت آنها حقیقت مفیض نور وجود است در تعینات، لذا مقام اینها از مقام خلق کثرتی بالاتر است که در این جا تعبیر به عالین از همان ائمه شده است، و ان کنت بن آدَمَ صورتاً ولکن فیَّ معناً شاهدٌ باُبَوتی که خب مقام چهارده معصوم از حضرت آدم و... بالاتر است و اینها مبدأ در خلق هستند به جمیع مراتب ومنازلی که دارد. خب از عالین که نسیت.