جلسه ۱۵

یکی از آیاتی که در اینجا ممکن است مورد استفاده قرار بگیرد، آیۀ مربوط به ارسال رُسُل و انزال کُتُب و خطابی است که متوجه این افرادی می شود که با ارسال رسُل و اینها مخالفت کردند، می‌فرماید که: فَلَمّٰا جٰاءَتْهُمْ آيٰاتُنٰا مُبْصِرَةً قٰالُوا هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ ﴿النمل‌، ١٣﴾ وَ جَحَدُوا بِهٰا وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ اَلْمُفْسِدِينَ ﴿النمل‌، ١٤﴾ که در اینجا هم عقاب دنیوی منظور است و هم عِقاب اُخروی. وقتی که آیات ما برای اینها آمد بعد گفتند هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ یعنی یقین به اعجاز داشتند، یقین داشتند که این عصای موسی اژدها است، آيٰاتُنٰا مُبْصِرَةً یعنی با بینش، به روشنی و به وضوح آیات ما آمد، خفایی در آیات ما نبود، روشن و آشکار و به طور مبیّن این آیات ما آمد. قٰالُوا هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ گفتند این سحر است. حالا اینی که گفتند قٰالُوا هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ آیا واقعاً گفتند یا اینکه نه از روی استکبار و جحد گفتند؟ نه، خدا می فرماید که از روی جحد گفتند هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ وَ جَحَدُوا بِهٰا انکار کردند این را وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ در حالتی که یقین داشتند این صحیح است. قضیه این است. آنی که موجب عقاب است ظُلْماً وَ عُلُوًّا از روی ظلم و علوّ جَحَدُوا بِهٰا حالا که این طور شد، یعنی وقتی که این جهد بر اساس یقین شد وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ حالا فَانْظُرْ كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ اَلْمُفْسِدِينَ هم عقاب دنیوی آمد برای اینها و هم عقاب اُخروی در اینجا مترتب می‌شود.

پس این آیه تصریح دارد استدلالش بر این که در باب ارتداد آنچه که موجب ارتداد است وَ جَحَدُوا بِهٰا وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا است. یعنی انکار یک مبنا، انکار یک اعتقاد، انکار یک حکم ضروری، انکار رسالت در حالتی که وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ است نه اینکه با تشکیک وَ جَحَدُوا بِهٰا وَ اِسْتَيْقَنَتْهٰا أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا پس بنابراین، این یکی از ادلۀ محکمی است بر این که اگر شخصِ مکلّف در مقام استدلال و بیان[باشد] این در مقام جحد نیست، این در مقام ظلم و علوّ نیست، این به این دلیل رسیده دیگر، به واسطۀ جوانب و خصوصیاتی به این قضیه رسیده، خب اینکه حکمی بر او بار نمی‌شود، جایز نیست که...! فَانْظُرْ كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ اَلْمُفْسِدِينَ این ترتّب عقاب، عقاب دنیوی که همین اعدام و افتراق زوجیت و تقسیم اموال یا حبس و امثال ذلک باشد و همین طور عقاب اُخروی این در صورتی است است که در مقام جحد و استکبار و... باشد. این هم یکی از ادله ای که قابل خدشه نیست.