جلسه ۱۵

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

در صورتی که برای مکلف تشکیک در مبانی ضروری پیدا بشود یا این که اعتقادِ مخالف با مبانی و ضروریات و احکام برای او پیدا بشود، در صورتی که این تشکیک یا علم به خلاف از روی ادلۀ منطقی خود باشد و عنادی در کار نباشد مشمول حدیث رفع خواهد بود، چه در بحث عدم علم باشد و چه در بحث عدم طاقت، در همه اینها با عباراتی که بیان شد، مشمول خواهد شد.

یکی از آن ادله، روایت و عبارتِ معروف الناسُ فی سعة ما لا یعلمون است. این عبارت دو جور می‌شود مطرح بشود:

یکی: الناسُ فی سعةِ ما لایعلمون که سعه مضاف به ما بشود. 

به عبارت دیگر ما در اینجا مای موصوله باشد الناسُ فی سعةِ شیءٍ لایعلمون، حالا آن شیء عبارت است از حکم که شبهۀ حکمیه است یا عبارت است از عدم العلم بالموضوع در شبهات موضوعیه، اگر انسان علم به موضوعی نداشته باشد در آنجا در سعه است. فرض کنید من باب مثال نمی‌داند که این مصداق داخل در تحت چه موضوعی است؟ آیا این حیوان، حیوان حرام گوشت است یا حلال گوشت؟ یا این که فرض بکنید این موضوع داخل در تحت عنوان غصب است یا عنوان اباحه؟ یا اینکه این موضوع داخل در تحت ذبیحۀ مسلم است یا غیر مسلم البته در صورتی که ما در اینجا اصل حاکم نداشته باشیم، این فی سعةِ ما لا یعلمون است. در شبهات موضوعیه‌ای که حکم آنها مشخص نیست یا شبهات موضوعیه ای که خود اصل موضوع برای ما مشخص نیست. یک مایعی است که نمی‌دانیم این مایع چیست؟ الناس فی سعةِ ما لا یعلمون، اصالة الحلّ و الاباحه در این جا جاری می‌شود.

دوم: هم می‌توانیم این روایت را به الناس فی سعةٍ ما لا یعلمون بخوانیم. یعنی ما را به معنای مادامیه که مای وصفیه باشد قرار بدهیم که عدم العلم برای این ناس ثابت است حالا این عدم العلم هم خودش [شقوقی] دارد: