جلسه ۱۰

سؤال: زمان و مکان می‌شود ظرف تحقق 

جواب: فقط ظرف تحقق است و غیر از این نیست. 

سؤال: از اینها نقل شده که شما موسیقی را که در رادیو گوش می‌دهید اگر موج را بگردانید یک سانت [آن طرف تر] مثلاً همین موسیقی را از عربستان گوش بدهید حرام است! 

جواب: این دیگر همین چرب و پرتی است که اینها نقل می‌کنند! 

سؤال: یعنی اینها همین را می‌خواهند بگویند که مکان مؤثر است، زمان مؤثر است در آن و با این حرفشان خیلی صراحت دارد در این موضوع 

جواب: بله یعنی این هم، همین مطلبی است که ایشان می‌گویند. اصلاً خود مکان خودش جعل ملاک می‌کند. جعل ملاک نمی‌کند کشف می‌کند. 

سؤال: اینجا برمی‌گردد به حکومت، یعنی آن حکومت یک چیزی را مقدر می‌کند 

جواب: حکومت که نمی‌تواند، بله دیگر عرض می‌کنم، حکومت فقط جنبۀ کاشفیت دارد جنبۀ جاعلیت ندارد. یعنی حکومت، نه حکومت پیغمبر، نه حکومت ائمه، نه حکومت غیر اینها، هیچ حکومتی جنبۀ جاعلیت ندارد فقط جنبۀ کاشفیت دارد الا اینکه این جنبۀ کاشفیت به دست من نیست به دست حاکم است. فرض کنید که حاکم هیچ وقت نمی‌تواند بگوید آقا زن خود را طلاق بده، بنده می‌خواهم او را بگیرم! می‌گویم آقا بیخود می‌خواهی بیایی بگیری زن خودم مال خودم است. ولی جنبۀ جاعلیت، یعنی حاکم بتواند، قدرت داشته باشد من تلقاء نفسه بیاید یک حکمی را بر یک موضوعی بار بکند، نه، یعنی اگر هم ما می‌گوییم حاکم اختیار جعل دارد این هم تازه جنبۀ کاشفیت دارد چون حاکم مصلحت می‌بیند که الآن در این زمان باید این حکم در جامعه جریان پیدا کند بر این اساس، حاکم می‌آید جعل می‌کند و الا حاکم غلط می‌کند فرض کنید که بیاید جعل بکند! حاکم چه کاره است که بیاید جعل بکند؟ امام هم تازه نمی‌تواند بیاید جعل بکند، امام هم کلماتش فقط جنبۀ حکایت دارد، پیغمبر هم جنبۀ حکایت دارد منتهی صحبت در این است که شارع این مسئولیت و اختیار را به ید رسول قرار می‌دهد نه به ید ابوبکر، این اختیار را به یَد امام صادق قرار می‌دهد نه به یَد ابوحنیفه، همین طور در حکومت هم این اختیار نه جعل حکم من تلقاء نفسه که بنشیند روی تخت و پایش را هم بیندازد روی آن پایش و همین طوری جعل کند، نه خیر، لذا در جعل حکمی که می‌کند مسئول است یعنی باید از حاکم سؤال کرد چرا شما این جعل را کردید؟ به چه دلیلی ...