جلسه ۱۰

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

کلام مرحوم حلّی را عرض کردیم و عرض شد که ایشان اخباری را برای حکم به ارتداد، بدون توجه به جنبۀ علم و عدم علم در اینجا ذکر می‌کنند و یک منظوری از این اخبار دارند که بعداً منظورشان را عرض می‌کنیم. دوتا از آن اخبار را عرض کردیم، دو یا سه تای دیگر هم مانده است[که باید عرض کنیم.]

یکی صحیحۀ عبداللَه بن سنان است از امام علیه السلام که می‌فرماید: من ارتکب کبیرة من الکبائر فزعمَ انها حلالٌ اخرجه ذلک من‌ الاسلام و عذّب اشدّ العذاب و ان کان معترفاً أنّهُ اذنب و مات علیها اخرجه من الایمان و لم یخرجه من الاسلام و کان عذابه اهون من العذاب الاول.

این در اینجا دلالت می‌کند که هر گناهی را که انسان انجام بدهد[او را از اسلام خارج می کند]- در روایات دیگر هم در این زمینه داریم که لایکونٌ المومن مومناً حین اذنب یا حین یذنب و اینها، که روح ایمان خارج می‌شود موقع [انجام گناه.] - امّا اینجا بحث در مورد اسلام است، در مورد اسلام، حکم به حلیّت این گناه او را از اسلام خارج می‌کند و اعتراف به گناه فقط ایمان او را از بین می‌برد.

روایت دیگر، روایت برید عجلی است: عن ابی جعفر علیه السلام، قال سئلتُه عن ادنی ما یکون به العبدُ مشرکاً- این را خوانده‌ایم- من قال ؟ انها حصاة ؟ و دان به. که این بحث به طور کلی راجع به مراتب ایمان و مراتب شرک است که از ما نحن فیه اجنی است.

یک روایت دیگر از سلیم بن قیس است که می‌فرماید: ادنی ما یکون به العَبدُ کافرا من زعم ان الشی انه اللَه تعالی عنه، إنّ اللَه امر به و نصبه دیناً یتولّی علیه و یضم أنَّه لیعبد الذی امره به وَ انَّ ما یعبد الشیطان.

در این روایت همان انکار ما علم انه من الدین است که خودش موجب کفر خواهد شد.