جلسه ۹

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

...دائر مدار اثبات احراز دو مسئله است:

مسئلۀ اوّل مقام ثبوت و مسئلۀ دوّم مقام اثبات است. و احراز مقام ثبوت که از آن تعبیر به مقام اثبات آورده می شود دائر مدار ثبوت قضیه است.

مطلب اوّل اینکه باید ببینیم مراد متکلم از مقام بیان چیست و در مقام بیان چه چیزی را اراده کرده است (که از آن تعبیر به مقام ثبوت می‌آوریم) ما باید ببینیم که چه احتمالاتی در اینجا داده می‌شود، حالا فعلاً به مقام اثبات نظری نداریم. 

اگر متکلم یک عنوانی را به عنوان طبیعت مهمله در کلام اخذ و لحاظ کند این طبیعت... 

اللَهم صل علی محمد و آل محمد

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

صحبت در این بود که فقهاء در باب انکار ضروری عبارات مختلفی را نقل کرده‌اند:

بعضی از آنها انکار ضروری را در صورتی موجب ارتداد و کفر می‌دانند که منکر، عالم به ضروری بودن آن باشد. و بعضی از فقهاء انکار ضروری را به نحو اطلاق موجب کفر و ارتداد می‌دانند سواءٌ اینکه منکر، عالم باشد یا عالم نباشد. بعضی از فقهاء انکار ضروری را در صورتی موجب کفر و ارتداد می‌دانند که منکر، نشو و رشد او در دار الاسلام باشد و الّا موجب ارتداد نخواهد بود. و بعضی مثل صاحب مجمع البرهان اکتفا به انکار ضروری نکرده‌اند بلکه انکار عن عَمد و عالماً ولو غیر ضروریٍّ، حُکماً منَ الاحکام اَو اعتقاداً منَ الاعتقادیّات.

اَلسنۀ فقهاء در باب ارتداد مختلف است و این اختلاف از دو دلیل و دو جهت ناشی می‌شود:

جهت اوّل، اختلاف لسان روایات است که در اینجا به طور مختلف بیان شده و در بعضی از روایات صرف انکار واجبی از واجبات یا حلالی از محللات یا حرامی از محرّمات را موجب کفر می‌داند. و در بعضی از روایات جحد آمده است که انکار و انکار عَن علمٍ است. در بعضی از روایات مسئله به مقام علم خود شخص منکر تعلق گرفته.