معنای لغوی و فقهی ارتداد

«امام صادق علیه‌السّلام می‌فرماید که مردم کافر شدند (روایت جالبی است!) و گفتند: ‌”ما بعد از تو از کسی اطاعت نمی‌کنیم.‌“ فرمودند: ‌”چرا؟!‌“ گفتند: ‌”به‌جهت آن مطالبی که از پیغمبر در روز غدیر شنیده‌ایم این کار را می‌کنیم.‌“ فرمودند: ‌”آیا انجام می‌دهید؟! آیا پابرجا هستید؟! یعنی آیا ثابت‌قدم هستید؟!‌“ گفتند: ‌”بله!‌“ فرمودند: ‌”فردا همه موهای سرتان را بتراشید یعنی به‌عنوان بیعت و احرام از هرچه تعلقات هست بیرون بیایید!‌“ یکی سلمان و یکی ابوذر و یکی مقداد آمد، عمار بن یاسر صبح نیامد و ترسید، لابد مقداری هم فکر می‌کرد، بعد از ظهر آمد، حضرت دستش را به سینۀ عمار زد و فرمود: ‌”ما لكَ أن تَستَيقِظ مِن نَومةِ الغفلةِ‌“ حضرت به عمار این مطلب را فرمود.»

درهرصورت قضیه خیلی مشکل است و مسئله خیلی سخت است! حالا ما در اینجا یک عمّاری می‌شنویم! این عمّاری که این‌قدر مجاهده و... داشت! ولی صحبت در این است که وقتی این مردم و این صحابه و این افراد به‌نحو کثرت ـ کثرتی که استیعاب همه را می‌کند ـ به یک سمت بروند، خیلی عجیب است که برای شخصی شبهه پیدا نشود! اینها که دیروز نماز می‌خواندند، روزه می‌گرفتند، در صف جهاد در معیت رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم بودند، در صفوف صلاة جماعت مع النبی بودند، اهل زکات بودند، اهل انفاق بودند، الآن به چه نحوی و به چه کیفیتی با ابوبکر بیعت کردند! این قضیه مشکل است!

مدح پیغمبر دربارۀ افراد دلالت بر ثبوت و دوام ندارد

افرادی که حتی ممکن بود پیغمبر دربارۀ آنها مدحی کرده باشد ولی این مدح دلالت بر ثبوت نمی‌کند، دلالت بر دوام نمی‌کند؛ ولو مدح بوده باشد ولی او الآن به آن سمت رفته است، برای اشخاص خیلی شبهه پیدا می‌شود، واقعاً شبهه پیدا می‌شود!

برای شما قضیه‌ای در اینجا نقل کنم که در موقع انقلاب مطالب و مسائل مختلفی بود. شما ببینید که همه در این قضایا به‌عنوان دفاع از دین و دفاع از اسلام دخالت می‌کردند؛ مراجع و علماء دخالت ‌کردند، همۀ مردم دخالت کردند و آمدند و واقعاً شهید دادند، فرزندانشان، پدر، مادر، زن و بچه‌هایشان شهید شدند! همۀ اینها برای اسلام بود، نیّت آنها خیر بود، درست بود! آیا متوجه هستید؟! اینهایی که واقعاً شهید می‌دادند، برای این شهید نمی‌دادند که در جهنم بروند بلکه شهید می‌دادند که عمل و فعال آنها مرضیّ خدا باشد! قضیه این بود، حالا بعضی‌ها ابن‌الوقت بودند و از این موقعیت سوء استفاده کردند، اینها به‌جای خود، و خدا هم خودش می‌داند که با اینها چه کند، مسئله به‌جای خود محفوظ ولی واقعاً نیّت مردم صالحه بود و در این شکی نداریم!