جلسه ۳

لذا فرض کنید که در این مورد اگر کسی دیگر باشد، این طوری می‌کند، مثلاً در روایت جمیل می‌فرماید که، فی رجل رجع عن الاسلام، فقال: یُستتاب فإن تاب، و الّا قُتل، خب، اگر یک شخصی در اینجا سؤال کند که یابن رسول اللَه، آخر این چه حکمی است که شما می‌فرمایید؟ رجل رجع عن الاسلام یُستتاب و الّا قتل، این، یُستتاب و الّا قتل، این در اینجا چیست؟ - اینی که من الآن دارم خدمتتان عرض می‌کنم به خاطر این است که مطالبی که بعد می‌خواهد بیاید، بر این اساس است- این چیست؟ اگر واقعاً منظور امام علیه السلام این باشد که در مرتد باید استتابه داده بشود و الّا قتل، خب از اول حضرت می‌فرمود که این حکم استتابه و قتل بعد از استتابه، این مختص به مرتد ملّی است، نه عام و شامل به نسبت به مرتّد ملّی و مرتّد فطری. خب این کاری ندارد، امام علیه السلام بفرماید المرتّدُ علی قسمین، مرتدٌ فطریٌ و مرتد ملّی، ملی یُستتاب و الّا قتل، الفطری لا یستتاب و قُتل، خب چرا حضرت این را نفرمود؟ متکلّم آخر وقت کم نمی‌آورد که حالا فرض کنید که شماره بیندازد مثل تلفن، تلفن راه دور یا مثلاً تلگراف که هر کلمه‌اش فرض کنید که یک تومان یا دو تومان پولش است، اینها به خاطر اینکه وقت کم می‌آورند اینقدر تلگرافی بخواهند...، نه آقاجان، نشسته دارد سؤال می‌کند و تا ظهر هم امام در مسجد مدینه می‌نشست، افراد می‌آمدند و سؤال می‌کردند، خب، این که کاری ندارد که حضرت...، این مقام را می‌گوئیم مقام اجمال. 

سؤال: خب این با قرینۀ روایت دیگر روشن شد از خود روایت چطور ما می توانیم این اجمال را بدست بیاوریم؟ 

جواب: ببینید، فرض کنید که یک وقتی راوی آمده نشسته، قبلاً یک سؤال کرده، این سؤالش مربوط به اقسام مرتد است، بعد حضرت این مرتدّ فطری را بیان کرده، مانده مرتّد ملّی، اینجا یک نفر می‌آید یک سؤال می‌کند، فرض کنید که آقا در مورد مرتد ملّی حکم چیست؟ حضرت می‌فرماید که یستتاب و الّا قُتل، آن مقدار از روایت را ما نمی‌دانیم، چون از مجلس امام علیه السلام که فیلمبرداری نکردند که ما بدانیم قبل از این، کی، چی پرسیده، نه! ما وسائل الشیعه را باز می‌کنیم، باب أنَّ المرتدَّ عن ملّةٍ یُستتاب، اصلاً خبر هم نداریم، که این که الآن فرض کنید که روایت جمیل بن درّاج هست، این جمیل، الآن در چه وضیعتی بوده، قبلاً از امام...؟