جلسه ۱۰۶

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

دو مطلب در قاعدۀ لاتعاد باقی می‌ماند یکی مسالۀ تسلیم است و دیگری مسالۀ قرائت. البته فروعاتی در این زمینه ذکر کردند، فروعات زیادی که اصلاً اینها نیاز به مباحثه ندارد به جهت اینکه خودتان[ می توانید] مطالعه کنید و به طور کلی وقتی که مبنا و مفهوم قاعدۀ لاتعاد روشن شد استنتاج فروعات، دیگر نیاز به مسالۀ خاصی ندارد.

به طور کلی مطلب در حول و حوش این مبنا دور می‌زند که اگر جزء منسی قابل تدارک باشد، این از دو حال خارج نیست:

یا اینکه رکن است یا رکن نیست.

اگر رکن باشد باید تدارک کرد.

و اگر رکن نباشد و بعد از دخول در رکن باشد نیاز به تدارک ندارد.

و اگر رکن باشد و بعد از دخول در رکن دیگر باشد نماز باطل است.

و اگر قبل از دخول در رکن دیگر باشد باید تدارک شود.

این اصل و مبنای در قاعدۀ لاتعاد است و مطلب دیگری ندارد الا دو مورد دیگر. این دو مورد را عرض می‌کنیم و دیگر این قاعده‌ را تمام می‌کنیم و انشاءاللَه از روز شنبه سراغ قاعدۀ دیگری می‌رویم.

فروعاتی که ذکر کردند در حول و حوش قاعدۀ لاتعاد، همۀ اینها فروعاتی است که نیاز به گفتن ندارند و بحث کردن از آنها هیچ ضرورتی ندارد. بحث فقهی در واقع کردند، اصلاً مربوط به مباحث اصولی نیست.

در مسالۀ تسلیم به مقتضای لاتعاد باید ببینیم که آیا تسلیم، نسیانش مبطل است یا مبطل نیست؟

تسلیم به عنوان جزء مخرج صلاة در روایات از آن تعبیر آوردند، الصلاة اوله التکبیر و آخره التسلیم و چنانچه تسلیم منسی واقع شود از دو حال خارج نیست، یا اینکه انسان صارف و مانع و مبطل صلاة را اتیان کرده است یا اتیان نکرده. اگر مبطل صلاة را اتیان کرده باشد پس بنابراین این بایستی که تسلیم را اعاده کند به جهت اینکه تا وقتی که تسلیم نیست، این هنوز داخل در صلاة است وقتی که داخل در صلاة است و مبطل صلاة را این فرد انجام بدهد، در واقع نماز باطل است و این داخل در اعاده نیست. روایات لاتعاد شامل می‌شود أجزاء و شرایطی را که لو لا هذه الاجزاء و هذه الشرایط و یکون الصلاة مبطلا پس با وجود این اجزاء و شرایط، با وجودش یعنی با نسیانش یا با زیاده‌اش، حکم به عدم ابطال شده. اما در مورد تسلیم که تا تسلیم نباشد مصلی داخل در صلاة است، معنا ندارد که بگوییم تسلیم در اینجا نسیانش موجب اعاده نیست چون تسلیم مخرج صلاة است و تا وقتی که صارف از صلاة را اتیان نکرده، این شخص داخل در صلاة است. حالا صارف صلاة یا به حدث است یا به استدبار قبله است یا به تکلم است و الا اگر همین طور نشسته، در حال جلوس فراموش می‌کند که السلام علیکم و رحمة اللَه و برکاته را بگوید، در این حال جلوس چون مبطلی را انجام نداده دفعتاً یک مرتبه متذکر می‌شود و این جزء تسلیم را در اینجا دوباره انجام می‌دهد الا اینکه...,