جلسه ۱۰۲

در اینجا روایاتی هست بر اینکه کسی که یک رکعت از وقت را ادراک کند این مانند این است که همه را ادراک کرده. من ادرک رکعة فقد ادرک الجمیع خب این از باب تسامح و تنزیل است. آیا معنای من ادرک رکعة فقد ادرک الجمیع این است که واقعاً ادراک رکعت، خود موجب حکم است یا اینکه نه، در مقام تکلیف و امتنان این طور است؟ مثلاً فرض کنید که یک زنی حائض است و این در یک رکعت به غروب مانده طاهر می‌شود، آیا حکم به وجوب صلاة برای این می‌آید؟ فرض کنید که صلاة عصر برای این می‌آید؟ و اگر نتوانست انجام بدهد و نشد باید صلاة عصر را قضا کند یا اینکه نه، این حکم برای کسی است که در ظرف تکلیف است یعنی وجوب صلاة برای او آمده است بعد این در مقام اتیان یک رکعت آن را می‌تواند قضا کند؟ خواب است از خواب بیدار می‌شود می‌بیند یک رکعت می‌تواند بخواند، ناسی است بعد متوجه می‌شود، متذکر می‌شود می‌بیند یک رکعت می‌تواند بخواند؟ خب این خیلی بعید است برای اینکه بگوییم که فرض کنید که اگر زنی در حال عادت باشد و به مقدار یک رکعت مانده به غروب، این طاهر شود در اینجا حکم به وجوب صلاة بیاید! حکم به وجوب صلاة در صورتی است که مکلف قادر باشد صلاة را با طهارت و با اجزاء و شرایط به نحو تمام انجام بدهد. بنابراین این روایات کثیره که دالِّ من ادرک رکعة فقد ادرک الجمیع هست این روایات دال بر اتیان تکلیف است در ظرف تکلیف یعنی تکلیف بر صلاة آمده است و در اینجا خداوند متعال خب از باب امتنان این را که من ادرک الجمیع هست [بیان فرموده است.]

حالا صحبت در این است که ما می‌توانیم این روایت را توسعه بدهیم برای کسی که خارج از وقت، صلاة را شروع کرده؟ آیا می‌توانیم این طور بگوییم؟ یعنی می‌توانیم بگوییم که این روایات من ادرک رکعة فقد ادرک الجمیع این روایات ناظر بر همین است؟ خب این سه رکعت از نماز ظهر را در خارج وقت خوانده یک رکعتش در ظهر اتفاق افتاده، خب من ادرک الجمیع!