مرتب سازی:
جلسه ۹۲
1أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم
روایات مربوط به قرعه بیان شد و عرض شد که قرعه یکی از امارات مثبتهی شرعیه است و جنبهی اماریت آن فراتر از موارد جریانش در عرف است. و به طور کلی بین عرف و بین شرع در این قضیه که القرعة لکل امر مشکل از این نقطۀ نظر تفاوتی نیست، صحبت در موارد جریان آن است که ما میبینیم همین قرعه را در عرف در مواردی به کار میبرند، در مواردی که منحصر است به قرعه و هیچ چارهای نیست، این را اینها انجام میدهند ولی در مورد شرع میبینیم یک قدری در بعضی از مسائل، مطالب متفاوت است. باید ببینیم که آیا در اینجا بنای شرع بر متابعت از عرف و سیرهی عقلاییه است یا اینکه شرع در اینجا برای خود بنای جدایی دارد؟
مثلاً در روایتی که از امام باقر علیه السلام است ایشان میفرمایند که: ان علیاً اذا لم یجد من الکتاب و السنة رجم ای ساهم خب در اینجا این روایت به طور کلی و یا به طور اطلاق، موارد جریان قرعه را بیان میکند و شرط جریان، عدم وجود حجت و دلیل شرعی در کتاب و سنت است. این مسأله است. به عبارت دیگر با این بیان، محدودهی القرعة لکل امر مجهول یا لکل امر مشکل یا لکل معظل یا لکل مشتبهٍ، این محدوده روشن میشود که مجهول با حجت و دلیل شرعی دیگر موضوعیتی پیدا نمیکند و اگر در کتاب و سنت، دلیلی وجود داشته باشد خب این رافع جهل است و طبعاً حاکم است.
پس بنابراین باید در وهلهی اول در شبهات حکمیه و موضوعیه چون بحثش بعداً میآید که آیا در شبهات حکمیه هم قرعه جاری هست یا جاری نیست؟ در شبهات، به نحو کلی و به نحو اطلاق ما باید به دنبال کتاب و سنت بگردیم، این مسأله مهم است. اگر در آنجا دلیلی پیدا کردیم خب دیگر نوبت به این قرعه نمیرسد و اگر دلیل پیدا نکردیم باید ببینیم که قرعه در اینجا چه جایگاهی دارد؟