جلسه ۸۳

...قرار داده اصلاً این حجیت امارات به چه کیفیت است؟ آیا این حجیت امارات- همان طوری که قبلاً عرض کردم و بارها عرض کردم و باز نیاز دارد که عرض کنم چون بسیار مسالۀ مهمی است- این است که آیا شارع یک باب جدیدی را برای حجیت امارات باز کرده یا بنای شارع بر حجیت امارات همین بنای عقلاییه است؟ وقتی که شارع می‌گوید ید دلالت بر ملکیت می‌کند، این دلالت بر ملکیت، دلالت اطلاقی است؟ بایِّ نحوٍ کان دلالت بر ملکیت می‌کند؟ اینکه لم یتفوَّه به سفیهٌ چه برسد به اینکه بگوید عاقلٌ چه برسد به اینکه بنای عقلاییه بر این باشد. به مجردی که یک نفر می‌آید فرض کنید در یک خانه‌ای همسایۀ شما می‌شود، با این یدی که الان دارد، فوراً شما دلالت بر ملکیت او می‌کنید ؟ کجا این طور است؟ شما با او حشر و نشر پیدا می‌کنید، سلام و علیک پیدا می‌کنید، صحبت پیدا می‌کنید، فلان می‌کنید، هزار تا در اینجا چیز می‌کنید تازه بعد از مدتی یک علم عادی که ظن متاخم به علم است و اطمینان برای شما پیدا می‌شود که این منزل ملک اوست، ید این الان ید عادیه نیست، ید این ید امانی است. پس اینی که ما به نحو مطلق بیاییم بگوییم که هر جا ید است دلالت بر ملکیت در آنجا هست، این در اینجا اصلاً به طور کلی غلط است.

یا فرض کنید که در جواز شهادت، در خبر واحد چه کسی گفته که در موضوعات- چه کسی گفته که خب گفته‌اند اما خب این صحیح نیست در اینجا- اینی که در هر جایی که خبر واحدی آمد، عادلی آمد، در آنجا باید ترتیب اثر بدهیم و حجیت بر، یعنی می‌خواهم این را بگویم که اعطای حجیت شارع به امارات را ما باید ببینیم آن اعطا به چه کیفیت است؟ آیا اعطاء اعطای اطلاقی است یا اینکه این اعطاء حد و مرز دارد؟ و موضوعات برای احکام این چه تفاوتی دارد؟ در مورد زنا ما می‌بینیم چهار تا عادل را شارع آمده در اینجا ملاک قرار داده، در مورد قتل نفس را دو شاهد عادل آمده در اینجا قرار داده، باز در آن شهادت‌ها عدالتی شرط کرده نه عدالت عدالت ظاهری در مسجد و نماز خواندن. عادل باشد. قاضی وثاقت به عدالت این داشته باشد و این خیلی مهم است. ما خیال می‌کنیم می‌گویند شاهد عادل باشد یعنی همین بقال سر محل خب این عادل است دیگر، ریش گذاشته و فلان و این حرفها، خب این عادل است! اینها که شاهد نیستند، شاهدی که قاضی وثاقت به عدالتش داشته باشد و قاضی نمی‌تواند صرفاً [با یک سری ظواهر حکم به عدالت کند] باید برود تحقیق کند، از فامیلش، از این طرف، از رفقایش، از مسجدی‌ها، بیاید ببیند آن عدالتی که مورد نظر است، آن عدالت پیش قاضی ثابت که شد این که این بسیار فرد [مؤمنی] است آن موقع به شهادت این می‌آید ترتیب اثر می‌دهد در اینجا.