مرتب سازی:
جلسه ۷۹
4پس بنابراین قطعاً استصحاب متاخر از قاعدۀ ید است نه اینکه متقدم بر قاعدۀ ید باشد بگوییم استصحاب حال ید عدوانی یا استصحاب حال ملک در حال وقف، استصحاب حال ملک در حال اراضی موقوفۀ مفتوحة عنوة بودن، آن استصحاب موجب میشود که موضوع ما از جهل متبدل بشود به یقین تنزیلی و به علم تنزیلی شرعیه پس بنابراین جایی دیگر برای اماره باقی نماند، نخیر، رتبۀ استصحاب متاخر از اماره است و آن می آید جلوی این قضیه را میگیرد. لذا در اینجا جا برای استصحاب نیست. این اشکالی است که بر این مساله وارد شده.
بعضیها فرمودند اصلاً مطلب نه از این باب است که استصحاب در اینجا جاری نیست بلکه از این باب است که عقلاء به طور کلی این ید را معتبر نمیدانند. یدی که قبلاً علم به عدوانیتش بوده یعنی مسبوق به عدوانیت است، مسبوق به استیجاریت است، مسبوق به ملکیت منافع است، این ید حکایت از واقع نمیکند. عقلاء این ید را قبول ندارند یعنی سیرۀ عقلاییه و دیدن عقلاییه بر این مساله نیست. از این باب این ید در اینجا جاری نمیشود و این ید اماره برای این...، نه از این بابی که استصحاب عدم ملکیت در آنجا جاری است.[بلکه] از این باب است.
ولی جوابی که به این افراد داده شده این است که یا قاعدۀ ید قاعدۀ شرعیه است یا قاعده قاعدۀ شرعیه نیست. اگر ما ید را قاعدۀ شرعی بدانیم از باب متمم کشف و متمم جعل ولو اینکه این ید امارۀ عقلاییه است ولی شارع وقتی که آمده امضاء کرده این ید را، شرع از باب متمم کشف در آنجا این را امضاء میکند یعنی قاعدۀ ید را جاری و لازم الاجرا میداند چون ما نمیتوانیم بگوییم که شارع این را امضاء نکرده. این امضای شارع به چه لحاظی است؟ خب در اینکه این ید نمیتواند تمام العلۀ برای طرق ملکیت باشد خب در این که شکی نداریم. نه عقلاء یک چنین حرفی میزنند نه غیر عقلاء یک چنین مطلبی میگویند، نشنیدیم. ولی از آن طرف میبینیم شرع آمده این قاعدۀ ید را حجت و ملکیت ظاهری به آن داده و جواز شهادت یا وجوب شهادتِ بر آن را، مترتب کرده. این از چه بابی است؟ از باب متمم کشف و متمم جعل عقلاییه شارع آمده آن خلأ را پر کرده و آن جنبۀ نقصان را ترمیم کرده لذا به این حجیت و ملکیت ظاهری داده. خب اگر این طور باشد پس بنابراین این قاعدۀ ید ولو اینکه از نقطۀ نظر عقلایی این دارای خلل و خلأ است اما از نقطۀ نظر متمم کشفی که شارع الان به او عنایت کرده این دیگر در اینجا حجیت او حجیت تامه میشود پس دیگر جا برای استصحاب باقی نمیماند و الان این ید، ید مالکانه میشود.