جلسه ۷۸

صحبت در این است كه شارع آمده این اماره را حجّت قرار داده، این حجیت یعنی چه؟ آیا حجیت به معنای جعل متمم است یا حجیت در اینجا به معنای دیگری است؟ شكی نیست در اینكه شارع در بسیاری از موارد رسماً جعل بدون دخالت و تصرّف غیر دارد مانند توقیفیات، آنچه كه از ناحیۀ شارع باید برسد مثل عبادات و كیفیت و كمیت آنها، قید در این مسأله هیچ گونه دخالتی ندارد. صلاة صبح...

...نقص و در تمام این مطالب ندارد، این فقط به ید شارع هست. ولی در این مسائلی كه ریشۀ آنها ریشۀ عقلائیه است ما باید ببینیم كه شارع در این مقام چه عملی انجام داده و چكار كرده شارع در اینجا؟ و به عبارت دیگر آیا شارع در طریق به حكم هم نقش داشته یا در طریق و مقدمۀ به حكم، دیگر شارع نقشی ندارد؟ امضای شارع اماره را و حجیت دادن به اماره را، آیا به معنای جعل متمم است؟یعنی در اینجا شارع متمم كشف را آمده بیان كرده كه اماره یك ارائه ای به واقع دارد منتهی از باب نقصان و خللی كه در او هست به واسطۀ ظنّ و عدم امتناع طرف مخالف و احتمال تطرّق طرف مخالف، شارع در اینجا آمده آن تطرّق احتمال طرف مخالف را با متمم جعل خودش ترمیم كرده. یعنی اماره را قطع قرار داده است و ظنّ را نازل منزلۀ علم قرار داده است. شارع آمده این كار را كرده یعنی هم آمده در احكام تصرّف كرده، به عنوان متوحّد و متفرّد در جعل احكام، شارع آمده دخالت كرده و هم در راه و مقدمۀ موصلۀ به احكام، شارع آمده دخالت كرده، كدام یک از این دو است؟ یا هر دوی این دو است؟

آنچه را كه ما بدواً و اوّلاً بلا اوّل، آن مطلب را می فهمیم لولا ادله، این است كه شارع اصلاً ربطی به آن ندارد در باب این مقدمۀ موصله و در باب طریق به اختیار احكام، به شارع اصلاً مربوط نیست. طریق وصول به احكام این یك طریق عقلایی و عرفی است به شارع مربوطی نیست. من می خواهم بروم این حكم را از فلان شخص یاد بگیرم، آیا با ماشین بروم پیش او یا با الاغ بروم به طرف او؟ این كه دیگر به شارع مربوطی نیست. من می خواهم بروم این حدیث را از فلان محدّث بشنوم آیا لباس تنم كنم بروم پیش او یا بدون لباس بروم پیش او؟ این دیگر به شارع مربوط نیست. آیا من بروم پیش او یا او را بیاورم پیش خودم؟ این دیگر به شارع مربوط نیست. آیا من با پول حلال این مسافرت را انجام بدهم یا با پول حرام انجام بدهم؟ آن دیگر به شارع مربوط نیست. این یك بحث دیگر است كه پول دزدی هست یا دزدی نیست؟ سفر معصیت است [یا نیست؟]. امّا أخذ احكام به شارع مربوط نیست که این به چه نحو می خواهد باشد، در مقدّمه که شارع نمی خواهد دخالت بكند. آیا من با لفظ عربی بروم این حدیث را از فلان راوی بشنوم یا با لفظ لاتین یا تركی بروم بشنوم؟ این دیگر به شارع مربوط نیست. شارع بیاید بگوید نه، حدیثی را كه از من می شنوید حتماً باید با لفظ عربی باشد، نخیر. آنچه را كه در بیان شارع است این است كه شارع می تواند من را ملزم بكند- تازه آن هم حكم عقل است، حكم شرع نیست- بر اینكه احكام را مكلف باید ؟ كند، همین مقدار، به چه بیانی دیگر به او مربوط نیست. در چه مكانی دیگر به او ربطی ندارد. شارع در مقام طریق به حكم، اصلاً بطور كلی در اینجا نظری ندارد. آنچه كه شارع می گوید این است كه باید بین خود و بین خدای خود برای تلقی این حكم حجّت داشته باشی، حالا می خواهی با انگلیسی برو با راوی صحبت بكن یا با تركی صحبت كن یا با عربی یا با فارسی، این دیگر به شارع ربطی ندارد. آن دیگر به تو مربوط است. اگر می بینی با زبان غیرعربی نمی تواند آن شخص صحبت بكند، در اینجا واجب است بر شما عقلاً این كه این حدیث را با زبان عربی از او بشنوید بعداً این حدیث را پیش شخصی كه عربی می داند بیاورید و آن برای شما معنی كند. نمی توانید آن راوی را ملزم كنید بر اینكه به زبان شما صحبت كند تا اینكه در بیان مطلب دچار اشتباه بشود. و این به عهدۀ شارع نیست. آنچه كه شارع می گوید این است كه باید این روایت را شما بدست بیاورید، والسّلام تمام شد. جعل متمم و متمم كشف و این حرفها یعنی چی؟