جلسه ۷۸

شارع به ما می گوید باید احكام را از كسی كه متأهّل برای نقل است بدست بیاورید، تازه شارع هم این را نگفته، این را عقل می گوید. تمام اینها احكام، احكام عقلی است. اگر دو نفر در اینجا باشند، یكی ضبطش بیشتر باشد، حفظش بیشتر باشد، علمش بیشتر باشد، فقهش بیشتر باشد، یكی دیگر كمتر است، هر دو هم یك روایت را نقل بكنند، آیا عقل به شما می گوید برو پیش این یا قائل به تخییر می شود؟ قائل به تعیین می شود می گوید باید از این یاد بگیری، مسأله، مسألۀ مهمّی است، مسألۀ آسانی نیست كه انسان من باب مثال هر چیزی را از هر كسی بخواهد یاد بگیرد، نه، در اینجا حكم، حكم عقل است. عقل در اینجا حاكم است كه باید برای این اشتغال ذمّه ای كه آمده است، برای این اشتغال ذمّه، انسان تحصیل فراغت ذمّه را باید بكند و فراغت ذمّه لایحصلُ إلّا بالاستماع مِن هذا المحدّث المتعین، اینجا برای انسان علم به فراغت می آید امّا اگر انسان از این بشنود، علم به فراغت برایش پیدا نمی شود. این حكم، حكم عقل است، حكم شرع نیست.

آن وقت در اینجا، در این ظرف، وقتی كه شارع می آید می گوید صدِّق العادل، وقتی كه می آید می گوید: يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جٰاءَكُمْ فٰاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهٰالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلىٰ مٰا فَعَلْتُمْ نٰادِمِينَ ﴿الحجرات‌، ٦﴾ وقتی كه شارع می آید ادلۀ حجیت خبر واحد را - حالا چه ما بپذیریم یا نپذیریم- بیان می كند، آیا شارع در اینجا در مقام متمم جعل است؟ در مقام متمم كشف است؟ یعنی این راه رسیدن به حكم را، این مقدارش از طرف شما كه جنبۀ عقلایی و عرفی و محاوره ای دارد، یك مقداریش هم مربوط به من است كه من به این راوی وزانت، متانت، صداقت، حجیت و امثال ذلك می دهم، آیا شارع این طور است یا نه شارع می گوید به من مربوط نیست؟ راوی هر چه می خواهد نقل بكند به من ربطی ندارد، تو برو روایت من را از روی دیوار بشنو به من ربطی ندارد. من این روایت را نقل می كنم تو هم باید به آن عمل بكنی و السّلام. این روایت را أبی بصیر نقل بكند یا این روایت روی چراغ برق نوشته شده باشد برای من فرقی نمی كند. تو باید تحصیل وثاقت كنی در بلاغ و در ابلاغ و در تلقّی حدیث، فقط برای من این مهمّ است، هر كار دیگری كه می خواهی بكنی برو بكن. كجا شارع در اینجا آمده متمم جعل و متمم كشف بیان بكند؟ شارع اصلاً در مقام متمم[نیست.]