مرتب سازی:
جلسه ۷۶
5خب اینكه الان امام علیه السّلام فرموده، این ناظر به دو جهت است. ما باید این دو جهت را تفكیك كنیم. در یك جهت، این روایت، روایت صحیح می تواند واقع بشود. من باب مثال شما اگر دست یك [دیوانه یك شیئی] دیدی می توانی بگویی این مال او است؟ ما نمی توانیم بگوییم. فرض كنید اگر یك دیوانه یك ساعت پنجاه هزار تومانی الان دستش گرفته شما نمی توانی بگویی مال او است، حالا خریدن یا نخریدن از او، مسأله دیگری است كه آیا جایز هست خرید و فروش با دیوانه [یا نه؟] چون اصلاً قصد محقّق نمی شود و عقل شرط است در صحت معامله، این یك مطلب دیگری است. اصلاً به صرف استناد، آیا استناد این را شما می توانید بدهید؟ آیا امام این را می گوید؟ یعنی به صرف اینكه شما شیء را در دست یكی دیگر دیدید می توانید بگویید مال این است؟
سؤال: خب اگر قرائنی نباشد می گوییم ...
جواب: كجا قرائنی نباشد؟
سؤال: اگر قرائنی باشد طبق قرائن...
جواب: اصلاً فرض كنید یك دیوانه، دیوانه بالاترین قرینه است دیگر، فرض كنید دیوانه یك ساعت پنجاه هزار تومانی را در دستش گرفته دارد از اینجا می رود شما می گویید این را بلند كرده، نمی گویید...
سؤال: اگر قرائنی نباشد. اگر قرینه باشد به قرینه عمل می كنیم.
جواب: نظر بنده هم همین است كه یدی می شود كاشفیت داشته باشد که قرینۀ بر استیلای ملكیت باشد، این است منظور من. نه اینكه به صرف اینكه دیدیم دست او است، یعنی در اینحا دو بحث است:
یك بحث این است كه هر استیلایی دلالت بر ملكیت می كند، این یكی.
بحث دیگر این است كه استیلایی دلالت بر ملكیت می كند كه نفس استیلاء جنبۀ كاشفیت داشته باشد، این آنجایی است كه محفوف به قرائن باشد.
این روایت عام است یا اینكه بگوییم روایت مطلق است. وقتی كه او سوال می كند این مالی که در دست او هست آیا می توانم بگویم این مال او هست؟ این در اینجا می خورد به این قسم دوّم. یعنی قرائن خارجیه ای كه دلالت كند این سلطه، سلطۀ مالكانه است، آن قرائن خارجیه وجود دارد در اینجا.