جلسه ۷2

مفسده در آنجایی بود که از طرف مولا الزام بر طهارت مائیّه بود. ولی در اینجا الزام نیست، اختیار است. پس هیچ مفسده ای در اینجا دیگر مترتب نیست. وقتی که مفسده ای مترتب نشد می ماند مشقّت و حرجِ تنها، آیا با حرج و مشقّت که منتاً عَلیَ العباد، شارع آمده این وجوب را برداشته، آیا جواز هم برداشته می شود؟ نه دیگر. یک بنده ای دلش می خواهد یک کاری را فرض کنید که با مشقّت انجام بدهد این دیگر مولا از او چه می خواهد؟ اصلاً حکم، حکم امتنانی است. وقتی حکم امتنانی هست یک شخصی دَنگِش گرفته می خواهد یک مشقّتی را بر خودش بخرد، می گوید حالا وقت زیاد داریم تا اذان صبح، بلند بشویم برویم فرض کنید از سه کیلومتری وضو بگیریم. چه اشکالی دارد؟ دلش می خواهد این کار را انجام بدهد. دلش می خواهد یک کاری با مشقّت انجام بدهد. من یک وقت دلم می خواهد لقمه را این طوری بگذارم در دهانم و یک وقتی لقمه را می پیچانم دور سرم می گذارم توی دهانم! آیا این خوردن حرام می شود؟ حرام که نیست، می گویندخُل است! خیلی باشد می گویند خُل شده، غیر از این که چیزی نیست. این هم مولا به او می گوید بابا جان اگر از من است، من از تو همین طهارت ترابیّه را قبول می کنم، می گوید نخیر بنده دلم می خواهد بروم از سی کیلومتری وضو بگیرم! خب برو بگیر! اینقدر برو تا جانت دربیاید! اینکه دیگر موجب بطلان وضو نمی شود که حالا فرض کنید بگوئیم وضو در اینجا باطل است. این منت است.

ولی در مورد ضرر مسئله به شکل دیگری بود. آنجا مفسده غیر از نفس آن ضرری بود که بر آن بار می شود. لذا ما در آنجا گفتیم در آن ضرر هایی که غیر از خود ضرر یک مفسدۀ دیگری در آنجا هست، در آنجا اصل جواز برداشته می شود. آن ضرر به نفس است، ضرر به بدن است، آنجا جایی است که مفسده در آنجا بار می شود. لذا در آنجا گفتیم اگر شخصی ولو برود بیرون یک ضرری متوجه اش بشود ولی [دوتا قرص بخورد می داند خوب می شود و هیچ نقصی] هم پیش نمی آید، این در آنجا اشکال ندارد. اگر برود بیرون و می داند رفتن و وضو گرفتن در هوای سرد موجب می شود او مریض بشود، فلج بشود و پایش از کار بیفتد، سکته کند، تبش برود بالا و بمیرد، آنجا گفتیم باطل است. چرا باطل است؟ چون حفظ جان از واجبات است. آن یک بحث دیگری در آنجا پیش می آید. یعنی این ضرر موجب بشود که یک نقصی در عضو پیدا بشود. شارع به این راضی نیست. جایی که شارع از باب اضطرار می آید اَکل میته را حلال می کند آن وقت چطور در اینجا بیاید رضایت بدهد و محبوبیت داشته باشد برای او وضویی که موجب بشود یک عضوی از کار بیفتد؟ اصلاً محبوبیت از اینجا برداشته می شود. وقتی كه شارع به خاطر یك نقص عضوی بگوید تو كار حرام هم می توانی انجام بدهی، آن وقت یك كار واجب به خاطر این نقص عضو محبوبیتش به حال خودش باقی باشد؟ اینكه ممتنع است در اینجا.