جلسه66

البتّه در مورد این آیات حالا در خصوصیاتش صحبت می آید امّا اینكه حالا نحوۀ دلالت را مراجعه كنیم و به این مسائل، ما دیدیم همۀ اینها اتلاف وقت است حالا فرض كنید كه به کتب تفسیر مراجعه كند و امثال ذلك و یا اینكه فرض كنید در حدیث رفع و اینها که خصوصیاتش را بیان كردند، اینها خب دیگر چیزهایی است كه می دانند و مراجعه به آنها شده، دیگر نیازی به بحث راجع به اینها و احادیث معراجیه و ... در این جور موارد دیگر بحث نیست. بهتر است كه ما از اینها بگذریم به عنوان اینكه این یك قاعده ای است كه دیگر مفروغ عنه است و دیگر ضرورتی ندارد. فقط بحث از ادلّه اش می كنیم كه عرض شد این دو دلیل، دلیل تامّی است.

دلیل سوّم آیه ای است که در مورد روزه و صوم است شَهْرُ رَمَضٰانَ اَلَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ اَلْقُرْآنُ هُدىً لِلنّٰاسِ وَ بَيِّنٰاتٍ مِنَ اَلْهُدىٰ وَ اَلْفُرْقٰانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ اَلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كٰانَ مَرِيضاً أَوْ عَلىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّٰامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اَللّٰهُ بِكُمُ اَلْيُسْرَ وَ لاٰ يُرِيدُ بِكُمُ اَلْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا اَلْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اَللّٰهَ عَلىٰ مٰا هَدٰاكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿البقرة، ١٨٥﴾ خب این هم در اینجا هست. بالاخره زنی كه این زن در ایام حیض است به واسطۀ این ضعفی كه برایش پیدا می شود و اینها، این اگر روزه هم بگیرد خب این به حرج می افتد یعنی واقعاً به زحمت و اینها می افتد، به مشكلی برخورد می كند، همین طوری راه نمی توانند بروند چه برسد به اینكه روزه هم بگیرند! فرض كنید روزۀ تابستان هم بخواهند بگیرند دیگر اصلاً همۀ زندگی مختّل می شود. در واقع زنی كه در آن ایام است به طور كلّی حالش تفاوت می كند. یا اینكه انسانی كه در حال سفر است و به یك جایی قرار ندارد، استقرار ندارد، خب این نیاز پیدا می كند این طرف برود، آن طرف برود، تو شهر خودش كه نیست که همۀ وسایل را داشته باشد، در خانه اش باشد و اینها، باید برود دنبال...، این را ببیند، آن را ببیند، جا را ببیند، حركت كند، در حال حركت است، در حال ...، یعنی این كیفیت سفر خودش ایجاب می كند كه خداوند متعال بر اساس امتنان خودش- همان طوری كه بعداً عرض خواهیم كرد- بر اساس امتنان خودش این مسایلی كه دست و پاگیر و اینها هست بردارد و بر اساس منتی كه بر پیغمبر اكرم نهاده شده است در شب معراج كه یكی از آنها این بود، آیۀ دیگر که می فرماید لاٰ يُكَلِّفُ اَللّٰهُ نَفْساً إِلاّٰ وُسْعَهٰا لَهٰا مٰا كَسَبَتْ وَ عَلَيْهٰا مَا اِكْتَسَبَتْ رَبَّنٰا لاٰ تُؤٰاخِذْنٰا إِنْ نَسِينٰا أَوْ أَخْطَأْنٰا رَبَّنٰا وَ لاٰ تَحْمِلْ عَلَيْنٰا إِصْراً كَمٰا حَمَلْتَهُ عَلَى اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِنٰا رَبَّنٰا وَ لاٰ تُحَمِّلْنٰا مٰا لاٰ طٰاقَةَ لَنٰا بِهِ وَ اُعْفُ عَنّٰا وَ اِغْفِرْ لَنٰا وَ اِرْحَمْنٰا أَنْتَ مَوْلاٰنٰا فَانْصُرْنٰا عَلَى اَلْقَوْمِ اَلْكٰافِرِينَ ﴿البقرة، ٢٨٦﴾ كه این آیه دلالت می كند بر این كه إِصْراً كه به معنای حَرَج و مشقّت هم آمده، حضرت از خداوند تقاضا كرده و خدا هم برداشت چطور كه در امم گذشته تحمّل مشقّت و حَرَج و اینها بوده.