جلسه ۶5

پس بنابراین میزان برای تحقّق ضرر و عدم تحقّق ضرر حكم عقلاء است. ممكن است فرض كنید یك شخصی من باب مثال اگر بخواهد این پیچ رادیو را باز كند حتّی یك صدای عادی بخواهد گوش كند همسایه ناراحت می شود، الان عقلاء می آیند می گویند نخیر، الان حق با این شخص است چون الان دارد طبق تصرّف عادی و عقلایی از این وسیله اش استفاده می كند حالا آن یك مرضی دارد برود مرضش را معالجه كند به این چه مربوط است؟ پس بنابراین ما از راه محدودیت در قاعدۀ سلطه و قاعدۀ حَرَج در اینجا نمی توانیم وارد بشویم و معارضه كنیم با لاضرر بلكه در اینجا نفس قاعدۀ لاضرر بدون معارض می ماند به جهت اینكه خود عقلاء در اینجا برای این ضرر حدّی را تعیین می كنند و یك محدودیتی قائل می شوند. بناءً علی هذا اگر یك شخص یك فعلی را انجام بدهد به نیت اضرار بر غیر، خود عقلاء اصلاً این را یك ضرری به حساب می آورند و این را جدای از تصرّف عاقلانه به حساب می آورند یعنی عقلاء برای تصرّف افراد، حدودی قائل هستند، یك حدّ و مرزی برای آن تصرفّات قائل هستند و این مسأله در مورد دوَل و سایر حقوق بین الملل وجود دارد. خیلی كشورها هستند... 

تلمیذ: ...؟

استاد: نه، ببینید، ما معیار برای تحقّق ضرر را حكم عقلایی قرار دادیم دیگر. یعنی عقلاء در یك مورد حكم به ضرر كنند، در خیلی از مسائل هست دیگر، این هم یكی، یعنی این می رود جزء استحسانات عقلائیه. یعنی عرفی، یك جامعه ای تحقّق یك همچنین موضوعی را ضرر برای افراد دیگر به حساب بیاورد، این كاری ندارد. من باب مثال شما یك منزلی ساختید. برای این منزل خودتان یك حریمی باید قائل بشوید، یك حدودی باید قائل بشوید، از فضا استفاده بكنید، از نور استفاده بكنید، از عبور و مرور دو نسیم و اینها باید استفاده كنید. حالا یك شخصی در مقابل شما من باب مثال اصلاً اشراف هم ندارد، در مقابل منزل شما یك منزلی می سازد ده طبقه می رود بالا. این جلوی نور شما را می گیرد از این طرف، از آن طرف هم همسایۀ شما بدون اینكه اشرافی داشته باشد كه بگوییم خود نفس اشراف از نقطۀ نظر شرعی حرام است و حرمت دارد، نه، همین جوری دیوار را می گیرد و می گوید می خواهم دیوار را بسازم به كسی هم مربوط نیست. این دیوار را می سازد و می رود بالا، یك برجی هم این فرد این وسط درست می كند، خب این همسایۀ بغلی هم ... درست می کند! خب این وسط می شود یک چاهی که...! خب این را عقلاء قبول نمی کنند...