جلسه ۶2

سوال: این حکم ضرری است، چون حکم شرعی که شارع در اینجا دارد حکم ضرری است نسبت به این زن

جواب: کدام؟ کدام حکمش ضرری است؟

سوال: همین که چهار سال صبر کند یا دو سال صبرکند

جواب: اصلاً خود شارع حکم کرده، اصلاً خود شارع در این ظرف، جعل حکم کرده. آن که عرض کردیم در آنجایی است که با وجود زوج در آنجا چیز بکند، اما خود شارع در اینجا حکم کرده. بله در خود این ظرف، اگر قرار باشد من باب مثال خود این ماندن موجب ضرر بشود ... فتوی داده‌اند در مسالک وغیر مسالک و آن فتوی این است که حاکم می‌تواند او را طلاق بدهد و شوهرش هم ولو اینکه برمی‌گردد این طلاق، طلاق صحیح است که از ناحیۀ حاکم شرع داده شده و هیچ رجوعی هم دیگر برای آن شوهر نیست، درصورتی که ضرری متوجه این زن بخواهد بشود. اگر نه، بگوید من صبر می‌کنم، بجای یک سال چهار سال صبر می‌کنم و این حرفها، آن وقت خب،

سوال: یعنی صبرش معمولی است

جواب: معمولی است، آن بحث معمولی است. بله در اینجا ما تمسک به قاعده می‌کنیم.

پس بنابراین اصلاً نه فقه جدید لازم می‌آید و نه باید هراسی از این مسئله داشت. وقتی که ما مقدمات یک قیاسی را مرتب کردیم و در خود مقدمات از نظر فنی بحثی نبود دیگر هراسی از این نباید داشته باشیم که فقه جدید لازم می‌آید، فقه جدید لازم نمی‌آید. همین مسئله که من خدمتتان عرض کردم الان به همه مطرح بکنید اینها شاخ در می‌آورند اما در واقع، حق مطلب این است و واقعیت مطلب این است اما [اینجا] عمل نمی‌کنند و دیگران عمل می‌کنند[آن وقت] می‌گویند چقدر حقوق آنها راقی و عالی است و چقدر جلوی این چیزها را می‌گیرد. 

پس بنابراین اصلاً به مقتضای اولی، به دلالت لفظیه حتی، به دلالت لفظیه قاعدۀ لاضرر، نفی می‌کند ضرر من ناحیة الشارع علی ‌العباد، آن ضرر را برمی‌دارد. آن بر دو قسم تقسیم می‌شود یا اینکه از ناحیۀ جعل حکم، ضرر می‌آید یا از ناحیۀ عدم جعل حکم ضرر می آید. این قاعدۀ لاضرر هر دو قسم را برمی‌دارد و هیچ دلیلی ما بر اثبات یکی و نفی دیگری نداریم.