جلسه59

سؤال: ...؟

جواب: نه نوعیه بودن از اینکه به طور کلی چون این حکم به طور اغلب من باب مثال منتاً علی العباد هست پس یک حکمی را به عنوان کلی می‌آورند روی این موضوع، هر جا که این موضوع محقق شد این حکم هم بر آن بار است. چون اکراه به طور اغلب، نود درصد من باب مثال، این اکراه ضرر علی العباد هست پس بنابراین به واسطۀ امتنانی که شارع می‌گذارد روی بندگان، آمده به طور کلی اکراه و آثار اکراه را برداشته ولو اینکه ده درصد در اینجا برداشتن خود آثار اکراه ولو موجب ضرر بر این مکلف شود، این را می‌گوییم احکام نوعیه. در احکام نوعیه یعنی احکامی است که جنبۀ نوع در اینجا لحاظ شده نه اینکه جنبۀ شخص.

من باب مثال فرض کنید مسائلی که در مورد وضو می‌گویند در صورتی که ضرری متوجه مال انسان بشود برای کسب طهارت مائیه، می‌گویند اگر وضو موجب ضرر شود لازم نیست انسان طهارت مائیه [تحصیل کند بلکه] طهارت ترابیه [کفایت می کند.] اگر منجر به ضرر نشود، طهارت [ماییه باید تحصیل بشود.] بعد می‌گویند خب ضرر چقدر است؟ آیا ضرر ضرر عرفی است یا اینکه ضرر به حسب اشخاص است؟ یکی ممکن است ده میلیون هم خرج کند یک لیوان آب پیدا کند برایش ضرر نیست، روی گنج قارون نشسته ده میلیون برود به جایش یک میلیارد می‌آید اما برای یک بنده خدایی صد تومان خرج کردن ضرر است. خب در اینجا می‌گویند ضرر ضرر عرفی است. این طوری که آقایان دارند می‌گویند می‌گویند ضرر عرفی است گرچه خب در همان جا هم صحبت است، به این عنوان که اگر من باب مثال پانصد تومان خرج کردن، این ضرر حساب می‌شود، خود آن شخص هم ولو اینکه برایش ضرر نیست ولی او هم مشمول این عدم وجوب طهارت مائیه خواهد بود. این می‌شود احکام نوعیه. یعنی احکامی که رفته روی نوع ولی افراد خاص و جزئی که ولو از تحت این موضوع خارج هستند، به لحاظ شمول این نوع، آنها هم مشمول این قانون و این حکم خواهند بود.