جلسه59

در اینجا یکی از مسائلی که ریشۀ برای احکام هست همین جهت قضیه، قضیۀ احکام امتنانییه است. در احکام امتنانییه امکان ندارد که مسالۀ نوعی در آنجا لحاظ شود. امتنان به خاطر یک فرد خارجی هست. امتنان لنگ در هوا که ما اصلاً نداریم. ما امتنان به عنوان یک قضیۀ طبیعیه که نداریم که حکم برود روی امتنان و هیچ گونه نظر به فرد خارجی نداشته باشیم. اتفاقاً در این قضیه فقط نظر روی افراد خارجی هست. اگر من باب مثال در احکامی مانند اکرم العلماء و امثال ذلک یک قضیۀ طبیعیه در نظر گرفته شود و بعد فرض بکنید که هر فردی که پیدا شد در خارج و مشمول این عالم بود، در آنجا اکرامش واجب است اما در مسائل امتنانییه دقیقاً فرد خارجی مورد نظر هست. یعنی ما باید ببینیم این حکم امتنانی آیا شامل این فرد خواهد شد یا نه؟ چطور آن وقت ممکن است ما بگوییم احکام امتنانییه احکام نوعیه هستند؟ اصلاً امکان ندارد گفته بشود. وقتی که من می‌گویم این حکم منتاً علی العباد است مگر آن زید بدبخت بیچاره جزء عباد نیست؟ مگر آن کسی که الان دارد به واسطۀ این حکم متضرر می‌شود جزء عباد نیست؟ یعنی چه قضیه قضیۀ نوعیه است؟ اصلاً معنا ندارد نوعیه بودن. شما همین که می‌‌بینید این قضیه قضیۀ امتنانییه است یعنی خدا می‌خواهد سر این زید تنها منت بگذارد آن وقت لاضرر چگونه می‌تواند بیاید خودش را در اینجا بردارد؟ یعنی ثبوت خودش موجب رفع خودش بشود در اینجا. و ما به واسطۀ اینکه قضایای طبیعیه را که تحققش را به وجود افراد می‌دانیم و شارع لحاظ کرده است افراد را و بعد به عنوان یک عنوان کلی آمده همه را در تحت یک حکم قرار داده، قطعاً باید بگوییم در هر موردی که مورد امتنان هست خب در آنجا این حکم شامل است، در هر جایی که جای امتنان نیست پس آن حکم شامل نیست، نوعیه بودن یعنی چه؟