جلسه ۵0

بله، اگر ما یقین داشته باشیم به یك دلیل مسلم الثبوتی كه مثل خبر متواتر و امثال ذلك، شك و شبهه ای نداشته باشد، خب در آن صورت ما در آنجا به وسیلۀ آن دلیل این را تخصیص می زنیم، به جهت اهمیتی كه در موضوع است و بر ما مخفی هست ما می آییم تخصیص می زنیم ولی اگر ما دلیل مسلم الثبوتی نداشته باشیم و صرف روایت، روایت واحده ای باشد و خود اصل دلیلیتش، سوای این قاعده مورد شك باشد، دیگر در این صورت با قاعدۀ لاضرر، ما آن دلیل را به كنار می زنیم یا اینكه توجیهی می كنیم كه با این قاعده تنافی نداشته باشد. 

سؤال: بر حسب ظاهر تعارضی ندارد بخاطر اینکه خود دراهم قیمت ذاتی دارد چون...

جواب: عرض كردم دیگر. عرض كردم اصلاً... 

سؤال: مثل این می ماند كه مثلاً بگوید دو تا چرخ خیاطی گرفتم حالا همان را می آورم، حالا از قیمتش...

جواب: خب بله. بله همین طور است دیگر. خود این دراهم در اینجا...، بله اگر روایت در اینجا بود که به تعداد آن دراهم، باید همان تعداد بدهد ولو اینكه ارزش مالیش كم شده، قیمت سوقیه اش آمده پایین، اگر این طور بود آن وقت ما می گفتیم كه نه، این در این صورت با این قاعده در تعارض است و قاعده محكَّم است ولیكن در اینجا روایت گفته كه آن نوع با خصوص جنبۀ حفظ اتصافش به آن وصفی كه دارد به آن كیفیت، باید همان را بپردازد، خب او بیشتر می پردازد. بیشتر می پردازد به اندازه ای كه قیمت می رسد، منافاتی هم دیگر با قاعده در این صورت ندارد. این بحثی بود كه راجع به مطالبی كه آقایان، مرحوم نائینی و امثال ذلك در نحوۀ حكومت این قاعده بر ادلۀ ابتدایی ذكر كردند.

یك مطالب دیگری باقی مانده و آن مطالب در ضمن یك مطالبی انشاء اللَه طرح می شود. خیال می كنم اگر خدا توفیق بدهد تا همین تعطیلاتی كه در پیش داریم این مسائل مطرح بشود. اما آنچه كه فعلاً می خواهیم راجع به آن بحث بكنیم و از فردا بحث دربارۀ آن را شروع می كنیم این است كه اگر خود نفس ضرر و مفهوم ضرر در بین اقوام، این جزو شبهات مفهومیه یا مصداقیه بود، در اینجا چه باید كرد؟ فرض كنید در یك جا ضرر را به یک مفهوم و یک مصداقی حمل می كنند و در جایی دیگر ضرر را به یك مفهوم و یك مصداق دیگری حمل می كنند و در صورت اختلاف و تعارض در آنجا چه باید كرد؟ آیا ما ملاكی داریم برای ترجیح یكی از این مفاهیم بر همدیگر یا نداریم؟