جلسه ۴۹

یا اینکه فرض کنید من باب مثال در بعضی از موارد اگر چه یک ضرری هم متوجه انسان می شود، باید انسان من باب مثال انجام ندهد. فرض کنید که دلیل بر این است که اگر یک حیوانی آمد، در مورد احرام، پشه ای آمد، چیزی آمد روی دست شما، اگر حیوانی آمد نباید حیوان را من باب مثال اذیت کنید، از آن طرف دلیل لاضرر در اینجا داریم. خب چه کنیم؟ آیا متحمل یک همچین ضرری بشویم یا اینکه فرض کنید بایستی که آن را انجام بدهیم؟ این مسئله است که حدود این حکومت در اینجا به چه نحوی است که شما دارید می آئید این را ترجیح می دهید بر او؟ ولی ما در مورد تخصیص یک همچنین مسئله ای را نداریم یا اینکه آن مشکل ما کمتر است و آن جهتش این است:

در مورد تخصیص، عرفاً آنچه که موجب برتری مخصِّص است بر آن مخصَّص ، آن اظهریت است که یا نصیّت و ظاهریت است، یعنی ملاک غلبۀ مخصِّص بر مخصَّص در آن دلیل عام، ملاکش، برگشتش به ظهور لفظی است. چون دلیل مخصِّص نص است بالنسبه به آن عام، لذا از این نقطۀ نظر این بر آن ترجیح دارد. یا فرض کنید که من باب مثال وقتی که دلیل ما اظهر است در مخصِّص و او ظاهر است، از این نقطۀ نظر، این بر آن ترجیح دارد. لذا وقتی که ما در یک جا صرفاً به یک ضرر رسیدیم لاضرر و لاضرار، یعنی در اسلام ضرری وجود ندارد، تا ما صرفاً به یک ضرر رسیدیم، در اینجا خود همین می تواند به عنوان یک دلیل مخصِّص بیاید آن مورد ضرری را بردارد. لذا در اینجا ما برای این، دیگر تعارضی بین دلیل مخصِّص و بین مخصَّص هیچ وقت نمی بینیم، هیچ وقت تعارضی دیگر وجود ندارد، یعنی همیشه مخصِّص بر آن مخصَّص غلبه دارد. ولی در مورد حکومت این طور نیست.