جلسه 46

امّا اگر ما به آنها بقبولانیم كه در دین ما و در اسلام ما، حالا در شما نه، این البتّه به طور كلّی درفَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقٰالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ﴿الزلزلة، ٧﴾ این مربوط به كلّ نظام اجتماعی انسان است و كاری اصلاً به دین اسلام ندارد. امّا اگر به آنها بقبولانیم كه ما بر اساس این اعتقاد و بر اساس این مبنا، بذل جان و مال و اینها می كنیم، خود عقل آنها حاكم است به این كه حالا كه این طور است این را دیگر به آن ضرر نمی گویند. یعنی خود همین افراد می گویند وقتی انسان به یك داعیۀ عقلایی بیاید بذل مال و جان بكند به آن ضرر نمی گویند. حالا شما در مصداق فوقش بخواهید شكّ بكنید بگوئید كه آقا این داعیۀ عقلایی كه شما دارید این فرض كنید كه من باب مثال نتیجه ندارد و فرض كنید آنها به ما بخندند و بگویند كه نه، آخرتی در كار نیست، قیامتی در كار نیست، سرتان را كلاه گذاشتند! می گوئیم بسیار خب ولی شما كبری را قبول دارید كه اگر انسان به داعیۀ عقلایی این عمل را انجام بدهد به او ضرر نمی گویند؟ می گویند بله. می گوییم بسیار خب همین مقدار برای ما كافی است كه در این موارد ما اینها را به داعی عقلایی انجام می دهیم. داعی عقلایی همان اجر اخروی و مسموعات اخروی است. از این نقطۀ نظر اصلاً بطور كلّی ضرر از دایرۀ بحث خارج است. ضرر در آنجایی است كه عوض نداشته باشد. و این عوض در كف دست آدم است به اضعاف مضاعف! به اضعاف مضاعف! 

سؤال: ...؟

جواب: در مسائل اصولی آن اشكالی كه هست یك مسألۀ دیگر است. آن اشكال این است كه یك اصولی و به طور كلّی كسی كه اهل تشریع هست آن با تبیین قوانین سر و كار دارد و ممكن است در مقام اعتبار، آن مقنّن یك مسأله ای را اعتبار بكند كه از نظر حقیقی مسأله تفاوت داشته و به طور كلّی، كلّ قضایایی كه مقنّن اعتبار می كند، آن جنبۀ اعتباری دارد. یعنی به صرف اعتبار آن معتبِر، آن ارج و قیمت پیدا می كند. غیر از خود آن اعیان خارجی هست كه به صرف وجودشان تحقّق پیدا می كند. ولی همان طوری كه عرض كردم صحبت در این است كه خود آن معتبِر هم كه می آید اعتبار می كند یك ما به ازایی را در خارج در نظر می گیرد كه می آید اعتبار می كند.