جلسه ۴۲

خلاصه این یک بحث خیلی دقیقی است. بحث دقیقی است دراین جا که می آید انشاءاللَه، تکلیف برای هر فردی متناسب با ظرفیت اوست. تکلیف برای هر فردی متناسب با آن عقلی است که دارد و از تمام این مسائل گذشته همین روایت معروف است که این روایت را می خوانیم وبه مطلب خاتمه می دهیم و این بحث را دیگر پیگیری نمی کنیم و می رویم سراغ بحث دیگر. 

محاسن عن ابی عبداللَه علیه السلام، این در صفحۀ ٩٧ از جلد یک است، عن عبداللَه بن فرد موصلی عن ابی عن ابی عبداللَه علیه السلام، قال: قال رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله وسلم خلق اللَه العقل فقال له ادبر فادبر. ثم قال له اقبل فاقبل. ثم قال ما خلقت خلقاً احب الیَّ منک واعطی اللَه فلان و این حرفها.

این هم یک مطلب دیگر، منتهی مطلبی که منظور من بود این روایت نبود. شاید این باشد، بله این روایت است، امالی برقی صفحۀ ٨٦ عن ابی عن عمرو بن عثمان عن ابی جمیله عن ابن طریق عن ابن نباته عن علی بن ابیطالب ... فقال یا آدم انی امرت ان اخیرک من ثلاث فاختر واحده و دع اثنتین فقال له آدم و ما الثلاث یا جبرئیل فقال العقل والحیاء والدین قال آدم فانی قد اخترت العقل فقال جبرئیل انصرفا و دعا فقال یا جبرئیل انا امرنا ان نکون مع العقل حیث ما کان قال وشانکما و عرجت از این روایت استفاده می شود که دین بدنبال عقل است و دینی که عقل نداشته باشد بدرد نمی خورد لذا ما از این جا استفاده می کنیم کلما حکم به العقل حکم به الشرع. 

از این جا استفاده می شود که اصل و اساس دین عبارت است از عقل و آنچه را که مرحوم مجلسی رحمة اللَه علیه فرمودند در این که عقل به تنهایی کفایت نمی کند و حجیت ندارد بلکه باید از طرف شارع دلیل بیاید، این صد در صد مردود است و غیر وجیه. ولکن صحبت در این است که عقل حجیتش حجیت ذاتی است و در آنچه را که طبق برهان و مستند به قضایای اولیه و بدیهیه حکم می نماید، طبق او اگر مقدماتش تمام باشد این حجیتش ذاتی است و به هیچ وجه با دین منافاتی ندارد.