جلسه ۳۹

امّا فرض کنید که من باب مثال، ضیافت مهمان که یکی از آداب خیلی مرسومۀ در عرب جاهلیّت بوده، آیا شارع هم او را مردود اعلام کرده؟ آیا ایثار و انفاق را مردود اعلام کرده؟ آیا جود و بخشش را مردود اعلام کرده؟ نخیر بلکه خیلی هم تعریف کرده، از حاتم طائی تعریف کرده من باب مثال. خود شارع به بعضی از اشعار و مطالبی که در زمان جاهلیّت انشاء شده، تمسّک کرده. هر چه که در زمان جاهلیّت هست که عنوان تعرّب و جاهلیّت به او تعلّق نمی گیرد.

پس بنابراین ما در اینجا این مطلب را استفاده می کنیم که شارع برای خودش یک سری ملاکاتی برای قبح و حسن دارد، ایثار و انفاق یکی از ملاکات است، حالا این ایثار و انفاق که یک ملاک شرعیّه برای شارع هست، یک وقتی در یک عرفی یک مسأله ای موافق با این ملاک در می آید مانند آنچه که در زمان جاهلیّت، اعراب جاهلی نسبت به مهمان انجام می دادند، نخیر، شارع خیلی هم تعریف می کند، خیلی هم تمجید می کند، می گوید شما هم مثل آنها باشید، یک وقتی نه، در یکی از عرفها مثل زماننا هذا در اروپا و غرب اصلاً خود این می شود ضدّ ارزش، ما در آنجا ایثار نداریم. چون می گویند در آنجا محدودیّت است، چون می گویند در آنجا، هر که کار می کند، رنج و دسترنج خودش را می برد، چون می گویند در آنجا خرج گران است، تمام اینها بیخود است، کشک است، امّا آنجا عمدۀ زندگی، زندگی حیوانی است دیگر، الان این مسأله می شود مسألۀ ضدّ عرفی، ایثار و بخشش می شود ضدّ عرفی. عرف می شود اینکه هر کسی فرض کنید که من باب مثال، پول خودش را حساب بکند، سهم خودش را حساب بکند، این می شود مسألۀ عرفی و خلاف این را ابلهیّت به شمار می آورند، خلاف زرنگی به شمار می آورند، خلاف سیاست بشمار می آورند، خلاف عقل و درایت به حساب می آورند. ولی وقتی ما نگاه می کنیم به شرع می بینیم نخیر، شرع همین مسألۀ عرفی را چون با ملاکات خودش در تعارض می بیند، این را مردود اعلام می کند.