جلسه ۳۹

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

عرض شد که احکام شرعی یا تأسیسی هستند یا امضایی.

احکام تأسیسی احکامی است که شارع یا با توجه به احکامی که در زمان جاهلیّت بوده، حکمی را بر خلاف، وضع کرده و یا اینکه اصلاً آن حکم در زمان جاهلیّت نبوده بلکه شارع اوّلاً بلا اوّل آن حکم را تأسیس کرده، در آیات شریفه داریم که وَ مٰا كٰانَ صَلاٰتُهُمْ عِنْدَ اَلْبَيْتِ إِلاّٰ مُكٰاءً وَ تَصْدِيَةً فَذُوقُوا اَلْعَذٰابَ بِمٰا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿الأنفال‌، ٣٥﴾ اینها نحوۀ نمازشان به یک کیفیّتی بود، شارع می آید و آن نماز را مطرود و مردود اعلام می کند و نماز جدیدی را تأسیس می کند و یا اینکه صومی که به یک کیفیّت خاصّ بود، آن صوم را با کیفیّت دیگری تأسیس می کند، حجّ را هم همین طور.

ولی بعضی از احکام هست که این احکام، امضایی هستند و شارع در بعضی از فروعات آن احکام، یک تغییراتی ایجاد می کند مانند بیع، صلح و عتق و امثال ذلک که اینها احکام، احکام امضایی هستند. عتق قبلاً بوده، وقتی اسیری را می گرفتند آزاد می کردند البتّه گاهی اوقات آن آزاد کردن یک جنبه های غیر لله ی داشته، در راه بتها، در راه ...، که خب اصل عتق را شارع امضاء می کند، امّا یک تغییری در خصوصیّاتش می دهد. و یا مانند بیع که در بیع شارع می آید بیع را امضاء می کند و یک تغییری در بعضی از اقسامش می دهد، کالی به کالی را باطل اعلام می کند، بیع غیر ممیز را باطل اعلام می کند. در نکاح خب همین طور است، آنچه که در نکاح هست همین ایجاب و قبول است که در زمان جاهلیّت هم بوده، شارع همان را امضاء می کند، بدون کمترین تغییری، انشاء از طرف زن و قبول هم از طرف مرد، و ما می بینیم که عقدهایی که در زمان جاهلیّت بوده، با زمان ما فرقی نداشته یعنی در همان زمان مَهری بوده و امثال ذلک، الان هم همین طور است، خود عقد رسول خدا، نحوۀ صیغه اش، اینها مثل همینی بوده که الان هست. اینها احکام، احکام امضایی هستند.