جلسه ۳۸

اینکه عرض می کنم خدمتتان، این است که قاعدۀ لاضرر خیلی وسیع است، این قدر وسعت دارد که اصلاً می توانیم بگوئیم ما هیچ قاعده ای را به اندازۀ این قاعدۀ لاضرر نمی توانیم به این وسعت و اینها بسنجیم. این قدر این مسأله، مسألۀ دقیقی است.

به هر صورت چه ما، اجتماع را اصالت بدهیم یا اجتماع را اصالت ندهیم، یعنی اصالت با فرد باشد، در هر صورت اگر نظام فردی انسان، یعنی آنچه را که عقلا لازمۀ بقاء انسان می دانند، که عبارت است از اعراض و دماء و اموال و حقوق نه به معنای وسیع بلکه...، آنچه را که می دانند و آنچه را که لازمۀ بقاء مدنیّت و بقاء اجتماع می دانند، آن را به حد استواء اگر کم یا زیاد بشود نفع یا ضرر می شمارند، این را می گویند ضرر اجتماعی یا ضرر فردی، حالا ما باید در اینجا ببینیم که ملاک برای این ضرر اجتماعی یا ضرر فردی...، لذا در همین جا ما روایات بسیاری داریم از پیغمبر اکرم و ائمه علیهم السلام که در اینجا بر اساس همین حکم عقلی آمدند حکم جعل کردند.

مثلاً کافی عن عدةً من اصحابنا عن أحمد بن محمد تا می رسد به عبداللَه بن بكير، عن أبي بصير، عن أبي جعفر (عليه السلام) قال: قال رسول اللَه (صلى اللَه عليه وآله وسلم): سباب المؤمن فسوق، سبّ کردن مؤمن، این فسق است، دشنام دادن به مؤمن، این فسق است و حرام است. وقتاله كفر، وأكل لحمه معصية، وأكل لحمه معصیة شاید منظور غیبت و از بین بردن اعراض و فلان و این حرفهاست، حالا بعضی ها هم تعبیر به قتل و فلان و این حرفها کردند.

سؤال: قتاله... 

جواب: درست است قتاله هست.حالا خب بعضی ها تعبیر به اماته و اینها کردند. و اکل لحمه معصیة همین منظور غیبت است 

و حرمته ماله کحرمة دمه، شما ببینید در اینجا، در سه موضوع پیغمبر اکرم مسألۀ ضرر را پیش کشیدند: