جلسه ۳۸

سؤال: پس همان شرط ابتدایی است که فرمودید.

جواب: بله، آن هم همین طور است، اگر فرض کنید که این در محکمه ثابت بشود که این دو تا با هم قرار گذاشتند بر اینکه، این مال را کمتر بفروشند، حاکم باید بیاید اینها را تحلیف بکند، قسم بخورد، فلان بکند، باید حکم کند. بله، ملتزم به همه اش هستیم، این حرفهایی که اینها می گویند چرت و پرت است! من درآری است که اینها می گویند، دو مؤمن آمدند شرط کردند روی این اساس، آن آماده زده تمام تو سر اموالش، تمام اموالش همه ورشکست شده، به ثلث قیمت هم حالا نمی خرند، بگوئیم این فقط یک تعهّد اخلاقی است و هیچ جنبۀ اجرایی ندارد؟ غلط می کند کسی این حرف را بزند، پدرش را هم باید در بیاورند، آبرویش را هم باید ببرند، این حرفها چی چیه؟ این قضیّه و این مسأله در اینجا هست.

حالا صحبت در این است که ملاک ما برای بدست آوردن معروفیت و عدم معروفیت چیست؟ این بحث هست که به چه چیزی معروف گفته می شود و به چه چیزی غیرمعروف گفته می شود...، که اگر از آن حد عرفیت و معروفیت پایین آمد، این ضرر اجتماعی یا ضرر فردی تلقی بشود که بر آن اساس آن وقت این قاعده اجرا بشود.

آیه ای در قرآن داریم خُذِ اَلْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلْجٰاهِلِينَ ﴿الأعراف‌، ١٩٩﴾ خدا به پیغمبر می فرماید که عفو را پیشه کن، امر به عرف کن، به هر چیزی که معروف است، وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلْجٰاهِلِينَ از جاهلین باید اعراض کنی، حالا صحبت در این است که وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ این در اینجا ممکن است بگوئیم که امر به عرف، این یک امر، امر مولوی است. ولکن علی ما هو المحقق، این امر، امر مولوی نخواهد بود، به خاطر اینکه باید اوّل در این مأمور به، موضوع این عرف، باید ما دقّت کنیم که اصلاً عرف به چه می گویند؟ این عرف به چه چیزی تحقّق پیدا می کند؟ وقتی که آن موضوع برایمان مشخّص شد آن وقت امر به این چیست؟ مانند وَ كٰانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاٰةِ وَ اَلزَّكٰاةِ وَ كٰانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا ﴿مریم‌، ٥٥﴾ یا مثلاً وأمربطاعةاللَه، وأمر بعبادةاللَه، که تمام این اوامر، اوامر ارشادی است.