جلسه ۳۴

اضرار می شود حرام. چه اضرار، اضرار ابتدایی باشد، چه اضرار، اضرار از باب تلافی بر آن اضرار باشد یا اضرار، اضرار متكرّر باشد، تمام اینها داخل در معنای اضرار است. پس لا ضرر در اینجا به معنای اسم مصدری خواهد بود. لاضرار در آنجا به معنای اضرار خواهد بود. لاضرر می آید ضرر خارجی را نفی می كند، به معنای این است كه احكامی كه موجب ضرر بشود آن احكام در لسان شارع جعل نشده.با لاضرر تمام احكامی كه آن احكام ظهور در ضرر دارد آن احكام را ما می گذاریم كنار. و همین طور احكام متوهّمی كه آن احكام متوهّم موجب ضرر است. چطور اینكه وضویی كه موجب ضرر است، صومی كه موجب ضرر است، حجّی كه موجب ضرر است، جهادی كه موجب ضرر است، كه آن جهاد، جهادی است كه به دستور والی و حاكم و اینها نباشد. انفاقی كه موجب ضرر است، ایثاری كه موجب ضرر است، تمام این احكام كه احكام متوهّمۀ ضرر است، یعنی احكامی است كه این یك زمینۀ حكم سابق دارد، به واسطۀ زمینۀ حكم سابق مكلف خیال می كند آن احكام برای او در زمینۀ ضرر هم مجعول است، آن احكام با لاضرر همه منتفی می شود.

می آییم سراغ لاضرار: خیلی خب از آنجایی كه قاعدۀ ضرر یك قاعدۀ اجتماعی است، یكی از احكامی است كه اجتماعی است، با نظام اجتماعی سر و كار دارد، لازمۀ آن این است كه شارع بیاید مستقیماً تحریم مولوی را هم اثبات بكند به مخاطبین. آن با لاضرار می آید اثبات می كند. پس با لاضرر می آید احكام خودش را رفع می كند می گوید در ظرف تشریعی كه من برای شما آوردم حكم ضرری وجود ندارد. نه حكمی كه بالصراحه باشد یا حكم متوهّم باشد. خب این از این طرف، خب با مخاطبین چه؟ مخاطبین اگر آمدند توی سر هم زدند چه؟ با لاضرار. پس لاضرار می آید جنبۀ تحریم مولوی را ثابت می كند. لاضرر جعل حكم ضرری را می آید نفی می كند. این مفاد قاعدۀ لاضرار است آن طوری كه بدست می آید و امّا اینكه خب حالا تشخیص ضرر از كجاست؟ و در چه مورد این قاعده جاری است؟ و بر حسب چه عرفی این قاعده جاری است؟ این یك مسألۀ جدیدی است كه نیاز دارد به اینكه ما سراغ مسائل دیگر برویم.