جلسه ۳۴

مسألۀ حسن و قبح، استحسان و استقباح عقلی در اینجا مطرح است. مسألۀ عرف و عرفیات در اینجا مطرح است. مسألۀ سیرۀ عقلائیه را باید در اینجا مطرح بكنیم. عرف تا چه حد می تواند در این قضیه نظر بدهد؟ اهل خبره چگونه می توانند در این قضیه نظر بدهند؟ آیا احكام شرعی که این احكام شرعی موجب ضرر است مانند خمس و بذل اموال و انفس و جهاد و امثال ذلک كه خیلی ها آمده اند گفته اند اگر قرار باشد این قاعده، تحریم مولوی را ثابت نكند بایستی كه تخصیص اكثر لازم بیاید چون در اینها...، اینها قضیه اش چه می شود؟ اینها دیگر یك مسائل جدیدی است كه من خیال نمی كنم كه دیگر نسبت به این قضیه بتوانیم ادامه بدهیم یعنی وقتی ما باید این مسأله را شروع بكنیم كه دیگر ادامه داشته باشد. اگر حدود ده بیست جلسه ای می توانستیم این مطلب را ادامه بدهیم خب می توانستیم بحث را شروع کنیم و الّا خیال می كنم كه بهتر است بحث این قاعده را دیگر در اینجا ما ختمش كنیم إنشاءاللَه اگر خدا توفیق داد از سال جدید این بحث را شروع كنیم.

سؤال: دنباله اش را دیگر؟

جواب: بله، دنباله اش را دیگر. چون مهمِ مسأله اینجا است، از این به بعد است. وقتی كه ما ثابت كردیم كه ضرر در اسلام برداشته شده حالا تشخیص ضرر بر عهدۀ كیست؟ بر عهدۀ عرف است یا بر عهدۀ شرع است؟ آیا بین عرف و بین عقلا و شرع تعارضی هست یا تعارضی نیست؟ كه عمدۀ مسأله در این است و الّا خب معنای ظهور قاعده را با توجّه به خصوصیات و اینها بیان کردیم. و همین مسائل بوده كه باعث شده كه امثال مرحوم شیخ الشّریعه و اینها وقتی كه آن شهامت كافی را برای اجرای این قاعده نداشته اند و آن ترس و احتیاط فتوایی آنها را گرفته، آنها آمده اند و این قاعده را حمل كرده اند بر تحریم مولوی صِرف. و اگر این مسأله نباشد دست ما برای اجرای قاعده در خیلی از موارد باز است. حالا صحبت در این است كه ما ببینیم در كدام مورد ضرر در آنجا مورد امضای شارع است. ممكن است ضرر باشد ولی مورد امضای شارع نباشد یا اینكه اصلاً در آنجا ضرر نیست، عرف آن را ضرر می پندارد. اینكه آیا شبهه، شبهۀ مفهومیه است یا اینكه شبهه، شبهۀ مصداقیه است، این دیگر باشد إنشاءاللَه برای بعد كه یك مجال زیادی را می طلبد، حدّاقل ده پانزده تا جلسه می خواهد كه امروز هم روز سه شنبه است و دیگر تعطیلات و اینها است دیگر إنشاءاللَه تمام بشود. این یك مسأله و امّا مطلب دیگر اینكه...