جلسه ۳۳

روی این حساب ضرر در اینجا به معنای ماهیت مرغوبٌ عنها می شود یعنی اینكه شما وقتی ضرر را به عقلا إرائه بدهید گرچه می گویند فلانی از این عملی كه كرده نفع برده ولی می گوید كار بیخودی كرده! چرا ضرر زده؟ اشتباه كرده، بیخود كرده. گرچه می گویند رفته منزل دیگری را غصب كرده، نفع برده ولی در اینجا بیخود كرده انجام داده؛ گرچه می گویند كه ایذاء به غیر كرده ولی در اینجا باز كار اشتباه كرده. پس ضرر ماهیت مرغوبٌ‌ عنهایی است كه ممكن است ماهیت مرغوبٌ‌ عنها را هر كسی انجام بدهد. قتل نفس هم ماهیت مرغوبٌ‌ عنها است ولی بعضی ها به دواعی نفسانی انجام می دهند؛ این افرادی كه خودكُشی می كنند خب به دواعی نفسانی این مرغوبٌ عنها برای آنها مرغوبٌ الیها می شود. فرض كنید كه من باب مثال جَرح و جُرح و امثال ذلك، ماهیت مرغوبٌ‌ عنها است ولی بعضی ها به دواعی نفسانی مرغوبٌ الیها می دانند. پس بنابراین ما نمی توانیم بگوییم كه صرف اینكه بعضی یك ماهیتی را از نقطه نظر اجتماعِ شرایطِ خاصّی مرغوبٌ الیها می دانند، این واقعاً د‌ر تحت این عنوان داخل است. این ماهیت در تحت عنوان مرغوبٌ عنها داخل است، وقتی كه در عنوان مرغوبٌ عنها داخل شد پس بنابراین چرا شارع بیاید و بگوید لاضرر؟ بخاطر اینكه چون در اینجا زمینه، زمینه ای است كه مكلف خیال می كند به جهتی از جهات باید این ماهیتِ مرغوبٌ عنها را اتیان بكند، برای رفع توهّم یک همچنین حكمی، شارع در اینجا نفی ضرر را می كند كه نه جانم! اینكه شما خیال می كنید كه در اینجا باید ضرر را متحمّل بشوید، نخیر، از ناحیۀ شارع حكم به تحمّل ضرر در اینجا نیامده، نیامده.

اینكه الان شما خیال می كنید باید وضوی با ضرری را بگیرید، نخیر از ناحیۀ شارع حكم تحمّل ضرر نیامده. اینكه شما خیال می كنید حجّ با ضرری بروید از ناحیۀ شارع نیامده. پس در اینجا مفاد لاضرر می شود نفی تسبیب ضرر نه تسبیب به عدم ضرر كه در قسم قبلی گفته شد. نفی تسبیب. یعنی نفی حكم مجعول از ناحیۀ شارع كه آن حكم موجب ضرر است. وجوب وضو موجبٌ لضررٍ پس نفی وجوب وضو را می كند عند المرض؛ وجوب حج با ضرر این موجب ضرر می شود نفی وجوب حج می شود؛ صومی كه موجب ضرر است وجوبش را برمی دارد. نفی تسبیب به عدم ضرر می كند.