جلسه ۳۳

پس بنابراین همان طوری كه خود آقای سیستانی این نظر را رد كرده اند، البته این مسأله را ایشان در اینجا ذكر نكرده اند، ایشان چیز دیگری را در اینجا ذكر می كنند حالا عرض می كنیم، مطلب را بعد می آییم و می گوییم، ایشان در اینجا اینكه ضرر به عنوان ماهیت مرغوبٌ ‌الیهایی است قبول می كنند، منتهی از ناحیۀ دیگری وارد می شوند و آن مسألۀ دوّم را مطرح می كنند. 

عرض ما در اینجا این است كه - چطوری كه بعداً هم مفصّلاً می آییم عرض می كنیم- آیا مبنای جعل احكام در شریعت آیا بر بنای عقلا است یا بر دواعی نفسانی است؟ در ربا ما می بینیم بنای عقلا هست؛ ما در معاملات صرف و سلم و كالی به كالی می بینیم بنای عقلا هست؛ ما در معاملات ممیز می بینیم بنای عقلا هست البته نه همه اش، در نكاحهایی كه من باب مثال به صورت زنا هست ما می بینیم بنای عقلا است، الان زرتشتیها نكاح دارند؛ مگر بنای عقلا فقط بر این است كه یك عقدی بخوانند؟ نخیر، دو نفر به همدیگر می آیند می گویند قربانت بروم، آن هم می گوید قربانت بروم خیلی خب بلند شویم برویم خانمان دیگر، این بنای عقلا است، شارع اینجا آمده مانع ایجاد كرده بین اینها امّا بنای عقلا بر اینكه حتماً به این شكل خاص باشد نیست البته بله در خیلی از احكام هست كه بنای عقلا نیست. سرقت جزء بنای عقلا نیست، اضرار به غیر جزء بنای عقلا نیست ولی خود شرب خمر جزء بنای عقلا است، شطرنج و قمار جزء بنای عقلا است. اینكه ما بگوییم كه فرض كنید كه...، والّا خب داعی ندارند مگر...؟ این همه عقلا هستند می آیند با هم...، و صرفاً احكام شرعی جلوگیر و مانع است. الان خوردن خمر به یك مقدار كافی برای صحّت بدن، جزء بنای عقلا است. خیلی از افراد در دنیا، اینها مبنای عملشان بنای عقلایی است یعنی جنبۀ نفسانی در كار نیست گر چه شرع آمده در اینجا ممانعت كرده و اصلاً خصوصیت شرع در اینجا این است كه در آن مواردی كه عقل كارش به اینجاها نمی رسد بیاید جلوگیری كند. عقل كفایت نكند برای تشخیص مصلحت و مفسده، بیاید در این جا جلوگیری كند، اصلاً كار شرع همین است.