جلسه ۳۱

كاری كه مولا می كند این است كه بیاید این امر یا نهی را إلقا بكند، آیا اینكه شارع پشت این قضیه وعید را جعل كرده، وعیدی نیامده جعل بكند؛ مخاطب می فهمد اگر مولا یك امری را از عبد خواست، عبد باید انجام بدهد؛ انجام نداد عقل می گوید فهو یعد عاصیاً فیستوجب العقاب؛ این را عقل می آید التزام می كند، شارع نمی آید این را جعل بكند، كاری را كه شارع می آید بكند این است كه می آید می گوید آقا این كار را انجام بده، تمام شد، من وظیفه ام را انجام دادم رفتم كنار، مخاطب هم یك وظیفه دارد. بر اساس عرف باید ببیند آیا این امر شارع، امر مولوی است؟ ارشادی است؟ وجوب است؟ استحباب است؟ حرمت است؟ كراهت است؟ اینها دیگر به دست شارع نیست، این دیگر به دست مخاطب است، مخاطب است و قرائن، مخاطب است و مناسبات، مخاطب است و آنچه را كه از ذهنیات پیش مخاطب وجود دارد. می آید همه را روی همدیگر می سنجد یا حكم به وجوب می كند یا حكم به استحباب می كند، به حرمت می كند، به كراهت می كند، تمام اینها دیگر دست مخاطب است، وعید بر فعل و وعید بر ترك هم یكی از آن انتزاعاتی است كه مخاطب این را بر اساس إلقاء اوامر و نواهی به دست می آورد.

همان طور كه ما در باب وجوب گفتیم كه وجوب، نیازی به قرینۀ زائد ندارد بلكه استحباب و سائر موارد نیاز به قرینه دارند، همان طوری كه ما در بحث تعیین و تخییر در آنجا گفتیم كه تعیین، نیاز به قرینه و معونۀ زائدۀ بر اصل إلقاء اوامر ندارد، بلكه تخییر نیاز به معونۀ زائد دارد، همین طور در وعید بر فعل و وعید بر ترك هم، این نیاز اصلاً به جعل شارع ندارد، وقتی كه شارع بیاید یك حكمی را إلقا بكند، خود مخاطب می بیند كه باید این كار را انجام بدهد یا باید ترك بكند، انجام نداد كتك می خورد، این دیگر نیازی به جعل شارع ندارد، دیگر در اینجا عقل حاكم است به اینكه اگر شما امر مولا را اتیان نكردید، شما تُعَدُّ عاصیاً می شوید، وقتی كه تعد عاصیاً یستوجب العقاب، دیگر دو دوتا چهار تا است، صغری و كبری و نتیجه است.