جلسه ۳۰

حالا! آمدیم سراغ امر، ما در امر هم همین حرف را می زنیم، ما می گوئیم امر نه این است که دلالت می کند بر وجوب، استعمالش در استحباب می شود مجاز، استعمالش در تهدید می شود مجاز، استعمالش در استهزاء می شود مجاز، این حرف نیست. امر دلالت می کند بر طلب، منتهی طلب انواع و اقسامی دارد، آن منظور واقعی از طلب داعی بر این است که ما این لفظ را در بعث استعمال کردیم، آن منظور واقعی است، یعنی آن معنایی که این لفظ در آن معنا استعمال شده و منظور متکلّم از ایراد لفظ است، همان مصادیقی است که آن مصادیق، موضوع له این لفظ را تشکیل می دهند به نحو دخول در یک معنای عام، اگر شما آمدید فرض کنید که لفظ انسان را اطلاق کردید بر سیاه آفریقایی، این استعمال شما مجاز نیست، اگر شما آمدید لفظ انسان را استعمال کردید در خنثی، این استعمال مجاز نیست، اگر شما آمدید لفظ انسان را استعمال کردید در طفل شیرخوار، این مجاز نیست بخاطر اینکه انسان وضع شده برای یک معنای عام، برای یک طبیعت، برای یک ماهیتی که دارای این خصوصیات است، این ماهیت اصناف دارد، افراد دارد، پس استعمال این لفظ در آن افراد، این استعمال، استعمال حقیقی است. پس روی این حساب، این لفظ که الان در آن معنای مصداقی آمده استعمال شده است نه اینکه از باب عموم المجاز باشد، اگر منظور آقایان از عموم المجاز این است که ما یک معنای عامی از پیش خودمان می تراشیم برای این لفظ، خب این درست است، این عموم المجاز می شود. عموم المجاز بنا بر اعتقاد سکاکی، که ایشان در اسد قائل به عموم المجاز بودند، یعنی چه؟ یک معنای سِعی و یک موضوع له اوسع از موضوع له حقیقی، ما برای لفظ درست می کنیم و آن را عام از حیوان مفترس و رجل شجاع قرار می دهیم، برای او دو مصداق می آوریم، یک مصداق حیوان مفترس، یک مصداق رجل شجاع، این می شود عموم المجاز در مقابل مجازی که استعمال لفظ است در غیر موضوع له. ولی در مورد امر ما این حرف را نمی زنیم ، ما می گوئیم لفظ امر استعمال شده در طلب، مگر تهدید طلب نیست؟ از او می خواهد، می گوید مردی! برو انجام بده، می خواهم از تو، تو حالا نمی توانی در خارج انجام بدهی به من ربطی ندارد، می توانی...