جلسه ۲۷

آن وقت بنابراین منظور شما اگر بخواهید بگویید رفع حكم به لسان رفع مسبّب است باید بگویید منظور من فعلی است كه آن فعل در ظرف غیر ضرر مباح بود، واجب بود، مستحب بود، حالا آن فعل مُضرّ مانند وضو، صوم، تصرّف در اموال، تصرّف در ملك و امثال ذلك، این فعل كه در غیر آن مورد مباح بود حالا در ظرف ضرر این فعل عنوان مضر پیدا كرد، الفعل المضرّ، این فعل مضرّ برداشته می شود. وقتی كه شما این را می خواهید انجام بدهید آن وقت چطور لاضرر را در این صورت عنوان برای فعل مضرّ به حساب می آورید؟ در لاضرر و لاضرار یعنی لاضرر منظور این است كه فعل مضرّ در اینجا برداشته می شود، در حالتی كه بین عنوان و معنون باید اتّحاد باشد. عنوان یك جنبۀ كلی است و معنون جنبۀ خصوصی است پس شما یا باید مسألۀ تطبیق عنوان بر معنون را در اینجا حذف كنید یا در اینجا شما باید باب را از باب اطلاق مسبّب و عنایت به سبب فرض بكنید. آن وقت با رفع سبب به رفع مسبّب آن جهتی كه شما فرمودید كه ما در این مجاز، عنایتی كه در اینجا داریم كه أقرب المجازیت ما به این است كه تحفّظ بر مفاد است كه رفع طبیعت است ولی در سایر موارد كه رفع سبب به رفع مسبّب است یعنی ارادۀ لای ناهیه از لای نافیه، در اینجا به این واسطه أقرب المجازات ثابت می شود كه در اینجا آن تحفّظ بر طبیعت ما داریم كه طبیعت ضرر در اینجا محفوظ است و ما داریم نفی طبیعت می كنیم ادّعاءً، این قضیه دیگر از بین می رود چون شما در ضرر در اینجا فعل مُضرّ منظور شما است نه اصل ضرر تا اینكه تحفّظ بر رفع طبیعت بر مفاد در اینجا محفوظ باشد.این دیگر در این صورت نیست. وقتی كه قرار بر این شد كه شما در اینجا طبیعت را دیگر نمی توانید تحفّظ كنید لاضرر دیگر شما نمی توانید در اینجا تحفّظ كنید لاضرر یعنی نفی ضرر چون از ضرر منظور فعل مضرّ باید بگیرید دیگر. فعل مضرّی كه موجد ضرر است، سبب برای ضرر است، به وجود آورندۀ ضرر است وقتی كه شما فعل مضرّ گرفتید پس لاضرر در اینجا طبیعت آن محفوظ نماند. منظور از لاضرر فعل مضرّ است، فعل مضرّ با ضرر دو تا است. فعل مضرّ ضرر را به وجود می آورد، به ضرر چكار دارد؟