جلسه ۲۶

جواب از این مطلب این است كه قضائی كه در روایات آمده، این قضا دلالت بر آن حكومت خاصّی كه از باب تطبیق حكم كلیه بر جزئیه است نیست، از باب بیان حكم است. در آیۀ شریفه داریم وَ قَضىٰ رَبُّكَ أَلاّٰ تَعْبُدُوا إِلاّٰ إِيّٰاهُ وَ بِالْوٰالِدَيْنِ إِحْسٰاناً …﴿الإسراء، ٢٣﴾ یعنی من حكم كردم از...؟ انطباق كردم یك حكم كلی را بر یك حكم جزئی؟ نه، بیان حكم را می گویند قضی، قضی یعنی إمضا كرد. و قضی ربّك یعنی حكم كرد. در مقام حاكم و در مقام مشرّع، شارع در اینجا بیان حكم كرده،این را می گویند قضی. یا فرض كنید كه قضی رسول اللَه فی الركاز الخمس در ركاز باید خمس بدهید. پیغمبر كه فرموده در ركاز( معدن و ... ) خمس بدهید، پیغمبر كه حكومت نكرده.تنازعی كه بین دو نفر نبوده، این حكم كلی را بیان كرده. پس قضی در اینجا شاید از باب حكم كلی است. البته مورد، مورد جزئی بوده.گرچه موارد دیگری هم بوده، قضی یعنی پیغمبر حكم كرد.حكم كرده كه لاضرر و لاضرار، حالا این حكم مورد دارد، شأن نزول دارد، موردش، مورد جزئی بوده و موارد دیگری هم بوده. در شفعه گفتیم كه و قضی. در مورد میاه گفتیم كه و قضی. در تمام اینها قضی بوده در حالتی كه ما اصلاً نمی توانیم یك همچنین كلامی را حمل كنیم بر مورد خاص.

حكومت همیشه مورد، موردخاص است. چطور اینكه خود این قائل هم معترف است به اینكه مورد، مورد عام است، یعنی مفاد، مفاد عام است گرچه موردش خاص بوده است. ما مورد خاص هم نداریم، مورد یكی قضیۀ سمرة بوده است، یكی قضیۀ شفعه بوده است، یكی هم قضیۀ میاه بوده است، این موارد جزئی، در تمام این موارد، لاضرر و لاضرار در اینجا آمده، پس قاعده، قاعدۀ كلی است.قاعدۀ كلی كه شد از تحت حكومت و قضای تفویض شدۀ من قبل اللَه علی الواحدة می آید بیرون. چون منصب قضا هم از مناصبی است كه از ناحیۀ شارع به قاضی تفویض می شود، از امور توقیفیه است. وقتی كه از امور توقیفیه شد، بنابراین از تحت این می آید بیرون، می شود حكم كلی. حكم كلی كه شد آن وقت صحبت در این است كه آیا این حكم كلی از احكام ولائیه است یا از احكام اللَه تعالی است؟ یعنی از احكام كلیه است یا از احكامی است كه اختیار جعلش به دست والی داده شده مانند تنظیم جیش اسامه و امثال ذلك.