مرتب سازی:
جلسه ۲۶
4سوّم احكام ولایی و احكام...آمده، این داخل در كدام یك از این موارد است؟ آیا داخل در احكام اللَه است؟ یا داخل در قضاء پیغمبر است از باب تطبیق حكم كلی بر جزئی؟ یا اینكه نه، این از احكام ولایی سلطانیه است؟ از كدام یك از اینهاست؟
دلائلی كه در این مسأله إقامه شده، چه این قاعدۀ لاضرر و لاضرار اصلاً جزء اختیارات ولی است و جزء اوامر و نواهی سلطانی والی و حاكم است؛ او این است كه ما خب در این لاضرر و لاضرار می بینیم كه در اینجا قضا آمده و قضاء رسول اللَه در سمرة، در روایت ابن بکیر و اینها هم بود، كه و قضاء به لاضرر و لاضرار لفظ قضاء این دلالت می كند بر اینكه از احكامی است كه از ناحیۀ حاكم آن حكم جعل می شود؛ حالا یا در مورد جزئی یا در مورد كلی؛ قضاء یعنی حكومت، در قضیۀ سمره پیغمبر حكومت كردند. به انصاری فرمودند، إذهب فاقلع نخله و ارم بها. آن را قطع کن فإنَّه لاضرر و لاضرار. پس قضایی كه آمده در این روایت، این قضاء دلالت می كند كه این از احكام اللَه نیست؛ اگر از احكام اللَه كلی بود كه با لفظ قضاوت نمی آمد! پیغمبر می فرمودند كه أمر رسول اللَه نه اینكه قضاء، روایت قضاء است، حكم كرد و چون ما می دانیم كه قضاء در امور جزئی است، در امور كلی نیست و این روایت با شواهد و قرائنی كه دارد، دلالت بر یك حكم كلی می كند، بنابراین این داخل در احكام ولائیۀ سلطانیه می شود، چون در احكام ولائیۀ سلطانیه خصوصیت مورد را ما شرط نكردیم بلكه ما در آنجا گفتیم كه حكم ولائی آن حكمی است كه والی می آید از طرف خودش برای مصلحت مسلمین كه جامعه خالی نماند جعل می كند حالا این حكم اختصاص به این زمان داشته باشد یا زمانهای دیگر داشته باشد؛ این كه دیگر چیز ندارد، قانون راهنمایی اختصاص به یك زمان ندارد؛ قانون راهنمایی مال این است كه وقتی كه چند ماشین با هم به یك چهارراه می رسند، این توقّف كند آن یكی حركت كند، قانون وقت که اختصاص به یك مورد ندارد. قوانینی كه برای یك جامعه است اختصاص به یك زمان شاید نداشته باشد، اعمّ است از یك زمان و سایر أزمنه. پس پیغمبر از باب اختیاری كه شارع به پیغمبر اعطاء كرده، برای حفظ نظام اجتماعی و عدم اختلال در نظام می آیند قاعدۀ لاضرر را از باب اختیار خودشان از پیش خودشان جعل می كنند که لاضرر و لاضرار، نباید ضرر بدهید و نباید اضرار بر غیر انجام بدهید، چون قضا در مورد جزئی است و این مورد، مورد كلی است، انحصار پیدا می كند در احكام ولایی سلطانیۀ كلیه؛ این مطلب اوّل.